بایگانی‌های دروس

خارج اصول – جلسه نوزدهم – مقدمات حکمت – مقدمه اول: امکان تقیید و بررسی آن – مقدمه دوم: در مقام بیان بودن

جلسه ۱۹ – PDF جلسه نوزدهم مقدمات حکمت – مقدمه اول: امکان تقیید و بررسی آن – مقدمه دوم: در مقام بیان بودن ۱۴۰۱/۰۸/۰۹ خلاصه جلسه گذشته بحث در مقدمات حکمت بود. عرض کردیم در مورد تعداد مقدمات حکمت اختلاف است. حال صرف نظر از این اختلاف، یک به یک این اموری را که به عنوان مقدمه ذکر شده مورد بررسی قرار می‎دهیم، هم اصل مقدمه را توضیح می‎دهیم و هم اینکه آیا مقدمیت دارد یا ندارد. مقدمه اول: امکان تقیید جهت اول: تبیین مقدمه اولین مورد که به عنوان مقدمه از ناحیه برخی بیان شده این است که امکان تقیید وجود داشته باشد، یعنی متکلم بتواند قید بیاورد. اگر جایی امکان تقیید نباشد دیگر اطلاق ممکن نیست، اگر تقیید

قواعد فقهیه – جلسه هشتم – ادله عدم ولایت بر غیر – دلیل پنجم: کرامت انسان – دلیل هفتم: استصحاب – نکته‌ای درباره دلیل پنجم

جلسه ۸ – PDF جلسه هشتم ادله عدم ولایت بر غیر – دلیل پنجم: کرامت انسان – دلیل هفتم: استصحاب – نکته‌ای درباره دلیل پنجم ۱۴۰۱/۰۸/۰۸ دلیل هفتم: استصحاب در ادامه بحث از ادله قاعده و اینکه آیا عدم ولایت بر غیر اصل است یا اماره، یک دلیل دیگر باقی مانده و آن هم اصل استصحاب است. ممکن است برای مستصحب بتوانیم چند تعبیر ذکر کنیم، اصل عدم ولایت به این معنا که ولایت یک امر مجعول است که باید از ناحیه من له الولایة جعل شود و در جایی که ما شک کنیم که آیا ولایت جعل شده یا نه، اصل عدم جعل ولایت که همان استصحاب عدم ولایت است، اقتضا می‌کند ولایت نباشد. ما به طور کلی در

خارج فقه – جلسه یازدهم – احکام عقد – مسأله ۲ – مقام اول: الفاظ ایجاب: ۳. «متعت» – ادله جواز – دلیل اول – بررسی شواهد سه‌گانه محقق خویی

جلسه ۱۱ – PDF جلسه یازدهم احکام عقد – مسأله ۲ – مقام اول: الفاظ ایجاب: ۳. «متعت» – ادله جواز – دلیل اول – بررسی شواهد سه‌گانه محقق خویی ۱۴۰۱/۰۸/۰۸ خلاصه جلسه گذشته بحث در دلیل اول از ادله جواز وقوع نکاح دائم به لفظ متعت بود. در دلیل اول ادعا این بود که همین که روایت و فتوا داریم که اگر در عقد موقت نکاح، مدت ذکر نشود انقلاب به دائم پیدا می‌کند، این حاکی از صلاحیت این لفظ برای وقوع نکاح است. اگر این نبود، باید حکم به بطلان می‌شد؛ یعنی معلوم می‌شود از این ناحیه مشکلی متوجه عقد نبوده و صرفاً مدت ذکر نشده که آن هم انقلاب به دائم پیدا می‌کند. مرحوم آقای خویی دو

خارج اصول – جلسه هیجدهم – الفاظ مطلق –ثمره عملی بحث موضوع له الفاظ مطلق – مقدمات حکمت

جلسه ۱۸ – PDF جلسه هیجدهم الفاظ مطلق –ثمره عملی بحث موضوع له الفاظ مطلق – مقدمات حکمت ۱۴۰۱/۰۸/۰۸ خلاصه جلسه گذشته بحث در اینکه آیا موضوع له اسم جنس و امثال آن چیست گذشت. ما الفاظ مطلق را مورد بررسی قرار دادیم و معنا و موضوع له اسم جنس، مفرد محلی باللام، علم جنس و نکره را بیان کردیم؛ اگر چه گفتیم بحث از معنا و موضوع له این الفاظ ارتباطی با بحث اطلاق و تقیید ندارد، اما تبعا للقوم این کار را انجام دادیم. سپس به مناسبت بحث از این پیش آمد که آیا اطلاق مطلق بر اسم جنس یا نکره به معنایی که گفته شد، به نحو حقیقت است یا مجاز؟ ثمره عملی بحث در موضوع له

قواعد فقهیه – جلسه هفتم – ادله عدم ولایت بر غیر – دلیل پنجم: کرامت انسان – دلیل ششم: سیره عقلا

جلسه ۷ – PDF جلسه هفتم ادله عدم ولایت بر غیر – دلیل پنجم: کرامت انسان – دلیل ششم: سیره عقلا ۱۴۰۱/۰۸/۰۷ بحث در ادله و مستندات قاعده عدم ولایت بر غیر بود و اینکه ضمن اثبات این قاعده و مشروعیت و اعتبار آن، از این ادله استفاده کنیم اصل بودن یا اماره بودن این قاعده را. چهار دلیل تا اینجا ذکر شد. دلیل پنجم: کرامت انسان البته این دلیل نزدیک به برخی از ادله گذشته است. می‌تواند دلیل مستقلی هم قلمداد شود یا تعبیر دیگری از بعضی از آن ادله باشد، دلیل این است که انسان دارای کرامت است؛ این یک امر مسلم است و مبنای شریعت در همه عرصه‌ها حفظ این کرامت است؛ یعنی حتی در حوزه سیاست

خارج فقه – جلسه دهم – احکام عقد – مسأله ۲ – مقام اول: الفاظ ایجاب: ۳. «متعت» – ادله جواز – دلیل اول – اشکال محقق خویی – بررسی اشکال

جلسه ۱۰ – PDF جلسه دهم احکام عقد – مسأله ۲ – مقام اول: الفاظ ایجاب: ۳. «متعت» – ادله جواز – دلیل اول – اشکال محقق خویی – بررسی اشکال ۱۴۰۱/۰۸/۰۷ خلاصه جلسه گذشته بحث در وقوع نکاح دائم به لفظ متعت بود. ادله قائلین به منع ذکر شد؛ هفت دلیل بر این مدعا اقامه شده بود که همه آنها مورد بررسی قرار گرفت و معلوم شد هیچ یک نمی‌تواند منع وقوع نکاح دائم به لفظ متعت را ثابت کند. ادله جواز قائلین به جواز هم به چند دلیل تمسک کرده‌اند. دلیل اول این دلیل که در کلام صاحب جواهر ذکر شده و به تبع ایشان برخی هم به آن تمسک کرده‌اند، این است که در برخی روایات وارد

خارج اصول – جلسه هفدهم – الفاظ مطلق –۴. نکره – اقوال – بررسی اشکالات محقق خراسانی به کلام منسوب به مشهور

جلسه ۱۷ – PDF جلسه هفدهم الفاظ مطلق –۴. نکره – اقوال – بررسی اشکالات محقق خراسانی به کلام منسوب به مشهور ۱۴۰۱/۰۸/۰۷ خلاصه جلسه گذشته آخرین بحثی که در الفاظ مطلق مطرح شد، این بود که آیا استعمال لفظ مطلق در هر یک از این الفاظ و مصادیق، به نحو حقیقت است یا مجاز؟ عرض کردیم محقق خراسانی مطلبی را فرمودند و آن را در اشکال به سخنی که به مشهور نسبت داده شده بیان کردند. به مشهور نسبت داده شده که مطلق عبارت است از طبیعت مقید به سریان و شمول بدلی. ایشان فرمودند: این سخن سه اشکال دارد: ۱. بر خلاف نظر لغویین است. ۲.لازمه‏اش این است که برخی از الفاظ مثل اسم جنس و نکره انشایی

شرح رساله حقوق – جلسه هفتاد و سوم – چشم، دروازه آگاهی – تفاوت «عین» و «بصر» و «نظر»

جلسه ۷۳ – PDF جلسه هفتاد و سوم چشم، دروازه آگاهی – تفاوت «عین» و «بصر» و «نظر» ۱۴۰۱/۰۸/۰۴ عرض کردیم سومین عضو از اعضای انسان که حقوقش در کلام امام سجاد (علیه السلام) بیان شده چشم است یا پنجمین حقی است که ایشان بیان کردند، سومین عضو انسان است و دومین عضوی است که دروازه علم و آگاهی و شناخت انسان است. عضو اول گوش بود، عضو دوم چشم است، «وَ أَمَّا حَقُّ بَصَرِکَ فَغَضُّهُ عَمَّا لاَ یَحِلُّ لَکَ» توضیح اجمالی این فقره از بیان نورانی امام سجاد علیه السلام را در جلسه قبل بیان کردیم. چشم، دروازه آگاهی همانطور که در بحث از سمع و گوش بیان شد، چشم و گوش دروازه‏های ورود هر چیزی به روح و

خارج اصول – جلسه شانزدهم – الفاظ مطلق –۴. نکره – اقوال –قول پنجم – شرح رسالة الحقوق – چشم دروازه آگاهی – فرق «عین» و «بصر» و «نظر»

جلسه ۱۶ – PDF جلسه شانزدهم الفاظ مطلق –۴. نکره – اقوال –قول پنجم – شرح رسالة الحقوق – چشم دروازه آگاهی – فرق «عین» و «بصر» و «نظر» ۱۴۰۱/۰۸/۰۴ قول پنجم خلاصه جلسه گذشته بحث در موضوع له نکره بود؛ عرض کردیم اقوالی در این رابطه وجود دارد که ما چهار قول را ذکر کردیم و مورد بررسی قرار دادیم. گفتیم یک عده‎ای قائلند که نکره وضع شده برای فرد مردد یا علی البدل و یک عده می‏گویند نکره وضع شده برای طبیعت به قید شیوع و سریان بدلی، البته گفتیم این را با عنایت به تعریفی که برای مطلق کردند و از باب اینکه نکره یکی از مصادیق مطلق است می‏توانیم ذکر کنیم، طبیعت به قید شیوع و

فقه معاصر – جلسه هفتم – موضوع شناسی – کاربردهای بلاک چین (زنجیره بلوکی) و پایگاه داده – انواع بلاک چین چیستی رمز ارز: مقدمه

جلسه ۷ – PDF جلسه هفتم موضوع شناسی – کاربردهای بلاک چین (زنجیره بلوکی) و پایگاه داده – انواع بلاک چین چیستی رمز ارز: مقدمه ۱۴۰۱/۰۸/۰۳ کاربردهای پایگاه داده و بلاک چین در بحث از موضوع مورد گفتگو به تفاوت‌های این فناوری و پایگاه داده اشاره کردیم. حدوداً هفت فرق برای این دو روش و نظام اطلاعاتی رایانه‌ای ذکر کردیم. اگر بخواهیم با عنایت به آن تفاوت‌ها به طور خلاصه موارد استفاده این دو روش جمع‌آوری و پردازش اطلاعات را بیان کنیم، می‌توانیم بگوییم پایگاه‌های داده سنتی بهترین موارد استفاده آنها یکی در ذخیره‌سازی اطلاعات محرمانه است و نیز پردازش سریع تراکنش‌های انلاین و مبادلات اطلاعات و در جاهایی که کار در برنامه یا سیستم نیازی به تأیید داده‌ها و

تفسیر – جلسه چهارم – آیه ۴۸- ارتباط آیه با آیه قبل – توضیح اجمالی آیه – زمینه این انذار – هدف از انذار

جلسه ۴ – PDF جلسه چهارم آیه ۴۸- ارتباط آیه با آیه قبل – توضیح اجمالی آیه – زمینه این انذار – هدف از انذار ۱۴۰۱/۰۸/۰۳ آیه ۴۸ آیه ۴۸ این است: «وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ». می‌فرماید بپرهیزید از روزی که هیچ کسی از دیگری جزا داده نمی‌شود ـ یعنی عقاب فقط متوجه خود عامل و فاعل است ـ و هیچ شفیعی برای کسی و از کسی پذیرفته نمی‌شود و فدیه و مالی به جای عقاب و عذاب پذیرفته نمی‌شود و هیچ ناصر و پشتیبانی هم وجود ندارد. ارتباط آیه با آیه قبل ارتباط این آیه با آیه قبل روشن است؛ همانطور که قبلاً گفته

فقه معاصر – جلسه ششم – موضوع جزئی: موضوع شناسی – تفاوت‌های بلاک چین (زنجیره بلوکی) با پایگاه داده

جلسه ۶- PDF جلسه ششم موضوع جزئی: موضوع شناسی – تفاوت‌های بلاک چین (زنجیره بلوکی) با پایگاه داده ۱۴۰۱/۰۸/۰۳ خلاصه جلسه گذشته در موضوع‌شناسی بحث رمز ارزها عرض کردیم اموری باید تبیین شوند؛ تا اینجا چند امر و چند مفهوم و اصطلاح از امور مربوط به این موضوع مورد اشاره قرار گرفت. جلسه گذشته درباره فناوری مورد استفاده در موضوع رمز ارزها مطالبی بیان کردیم. عرض کردیم بلاک چین یا زنجیره بلوکی یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های رمز ارزهاست. محصل بیان ما این شد که زنجیره بلوکی یک پایگاه اطلاعات یا داده به نحو توزیع شده از اسناد یا یک دفتر کل عمومی از همه تبادلات مربوط به این حوزه و تراکنش‌هایی است که در آن صورت می‌گیرد. این یک دفتر

خارج اصول – جلسه پانزدهم – الفاظ مطلق –۴. نکره – اقوال – قول اول و دوم و سوم و چهارم و بررسی آنها

جلسه ۱۵ – PDF جلسه پانزدهم الفاظ مطلق –۴. نکره – اقوال – قول اول و دوم و سوم و چهارم و بررسی آنها ۱۴۰۱/۰۸/۰۳ ۴. نکره یکی دیگری از الفاظی که به عنوان مصداق مطلق مورد بررسی قرار گرفته و درباره موضوع له آن بحث شده نکره است. گفتیم اگر لفظی مثل «رجل» که اسم جنس است همراه با تنوین ذکر شود نکره می‏شود و اگر همراه با «ال» ذکر شود معرفه است و اگر بدون «ال» و تنوین باشد ماهیت مهمله مبهمه است. حال بحث در این است که اگر یک لفظی که برای اسم جنس وضع شده تنوین بگیرد مثل «رجلٌ» به چه معناست؟ منظور از «رجلٌ» چیست؟ نکره برای چه معنایی وضع شده است؟ چهار قول

تفسیر – جلسه سوم – آیه ۴۷ – مطلب سوم: وجه برتری بنی اسرائیل بر عالمیان

جلسه ۳ – PDF جلسه سوم آیه ۴۷ – مطلب سوم: وجه برتری بنی اسرائیل بر عالمیان ۱۴۰۱/۰۸/۰۲ مطلب سوم: وجه برتری بنی‌اسرائیل بر عالمیان در آیه ۴۷ مطالبی وجود دارد که تا بحال ما دو مطلب را توضیح دادیم. مطلب سوم درباره بخش اخیر آیه است: «وَأَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ»، خداوند می‌فرماید من شما را بر عالمیان برتری دادم. در مورد این بخش باید چند نکته رسیدگی شود. یکی اینکه این تفضیل و برتری به چیست. دوم اینکه آیا منظور از عالمین، مطلق عالمین است یا غیر آن، و چرا خداوند این نکته را به آنها فرموده که من شما را بر عالمیان برتری دادم و این را برجسته کرده است. ۱. وجه برتری اما راجع‌به تفضیل و برتری،

خارج فقه – جلسه نهم – احکام عقد – مسأله ۲ – مقام اول: الفاظ ایجاب: ۳. «متعت» – ادله قول اول (منع) – دلیل چهارم، پنجم، ششم و هفتم و بررسی آنها

جلسه ۹ – PDF جلسه نهم احکام عقد – مسأله ۲ – مقام اول: الفاظ ایجاب: ۳. «متعت» – ادله قول اول (منع) – دلیل چهارم، پنجم، ششم و هفتم و بررسی آنها ۱۴۰۱/۰۸/۰۲ خلاصه جلسه گذشته در مورد اینکه نکاح به لفظ متعت واقع می‌شود یا نه، عرض کردیم سه قول وجود دارد. یک قول، قول به منع است، اینکه مطلقا با این لفظ نمی‌توان صیغه ایجاب را واقع کرد. چند دلیل بر این مطلب اقامه شده است. در جلسه گذشته سه دلیل را ذکر کردیم و مشخص شد که هیچ یک از این سه دلیل نمی‌تواند منع استعمال لفظ متعت را در ایجاب نکاح دائم ثابت کند. دلیل چهارم استعمال لفظ متعت در ازدواج دائم اگرچه به نحو

خارج اصول – جلسه چهاردهم – الفاظ مطلق – کلام محقق خراسانی درباره جمع محلی باللام – دفاع از مشهور – پاسخ محقق خراسانی و بررسی آن

جلسه ۱۴ – PDF جلسه چهاردهم الفاظ مطلق – کلام محقق خراسانی درباره جمع محلی باللام – دفاع از مشهور – پاسخ محقق خراسانی و بررسی آن ۱۴۰۱/۰۸/۰۲ کلام محقق خراسانی درباره جمع محلی باللام بحث در الفاظ مطلق بود و اینکه موضوع له در این الفاظ چیست؟ سومین مورد که از آن بحث شد مفرد محلی باللام بود. به مناسبتی سخن از جمع محلی باللام نیز به میان می‏آید و محقق خراسانی یک مطلبی را در باب جمع محلی باللام فرمودند که باید بررسی شود و الا جمع محلی باللام از الفاظ مطلق نیست. یعنی شما به بحث عام و خاص که مراجعه کنید از جمله الفاظ عموم جمع محلی باللام را ذکر می‏کنند؛ «العلماء» دلالت بر شمول

قواعد فقهیه – جلسه ششم – ادله عدم ولایت بر غیر – دلیل دوم: آزادی انسان – دلیل سوم: توحید در خالقیت و مالکیت دلیل چهارم: تساوی انسان‌ها در عبودیت

جلسه ۶ – PDF جلسه ششم ادله عدم ولایت بر غیر – دلیل دوم: آزادی انسان – دلیل سوم: توحید در خالقیت و مالکیت دلیل چهارم: تساوی انسان‌ها در عبودیت ۱۴۰۱/۰۸/۰۱ خلاصه جلسه گذشته عرض شد برای قاعده عدم ولایت بر غیر به چند دلیل تمسک شده که بسته به اینکه این ادله چه نوع دلیلی باشند، معلوم خواهد شد این به عنوان یک اصل است یا اماره. دلیل اول این بود که این مقتضای فطرت است و طبیعتاً هر چه که با این مخالف باشد، مردود است و لذا سلطنت و سلطه دیگران بر انسان و شئون او، برخلاف فطرت است. سؤال: منظور از فطرت یا وجدان است یا عقل عملی، شما کدام را می‌گویید و اینکه چه ضابطه‌ای

خارج فقه – جلسه هشتم – : احکام عقد – مسأله ۲ – مقام اول: الفاظ ایجاب: ۱ و ۲: «زوجت» و «انکحت» – بررسی عبارت تحریر و تعلیقه امام بر عروه – ۳. «متعت» – اقوال – ادله قول اول (منع) – دلیل اول، دوم، سوم و بررسی آنها

جلسه ۸ – PDF جلسه هشتم احکام عقد – مسأله ۲ – مقام اول: الفاظ ایجاب: ۱ و ۲: «زوجت» و «انکحت» – بررسی عبارت تحریر و تعلیقه امام بر عروه – ۳. «متعت» – اقوال – ادله قول اول (منع) – دلیل اول، دوم، سوم و بررسی آنها ۱۴۰۱/۰۸/۰۱ خلاصه جلسه گذشته بحث در الفاظ ایجاب بود؛ دسته اول و دوم «انکحت» و «زوجت» مورد بررسی قرار گرفت؛ نتیجه این شد که احتیاط مستحب آن است که عقد نکاح فقط با این دو واقع شود، ولی لزوم ندارد. ظاهر کلام مرحوم سید هم همین است؛ احتیاط استحبابی است. به همین جهت بعضی از محشین اینجا مرقوم فرموده‌اند «لا ینبغی ترک الاحتیاط» یا «لا یترک هذا الاحتیاط». بررسی عبارت تحریر

خارج اصول – جلسه سیزدهم – الفاظ مطلق – ۳. مفرد محلی باللام – بررسی قول دوم و سوم – حق در مسئله

جلسه ۱۳ – PDF جلسه سیزدهم الفاظ مطلق – ۳. مفرد محلی باللام – بررسی قول دوم و سوم – حق در مسئله ۱۴۰۱/۰۸/۰۱ خلاصه جلسه گذشته عرض کردیم در مورد مفرد محلی باللام اجمالا سه قول وجود دارد: ۱. قول مشهور؛ ۲. قول محقق خراسانی؛ ۳. قول محقق اصفهانی که نزدیک به مشهور است. بررسی قول دوم (محقق خراسانی) محقق خراسانی قائل شدند به اینکه «ال» در مفرد محلی باللام للتزئین است، «ال» زینت است و همانطوری که این «ال» بر سر اعلام شخصیه وارد می‏شود و زینت آن لفظ می‏شود در مورد مفرد محلی باللام نیز اینچنین است. این سخن محقق خراسانی مخدوش است و چند اشکال بر ایشان وارد است، البته محقق خراسانی این نتیجه را بعد

قواعد فقهیه – جلسه پنجم – عدم ولایت بر غیر، اصل یا اماره – نظر فقها – ادله عدم ولایت بر غیر – دلیل اول: فطرت

جلسه ۵ – PDF جلسه پنجم عدم ولایت بر غیر، اصل یا اماره – نظر فقها – ادله عدم ولایت بر غیر – دلیل اول: فطرت ۱۴۰۱/۰۷/۳۰ نظر اکثر فقها در مورد اصل بودن یا اماره بودن قاعده بحث در این بود که آیا قاعده عدم ولایت بر غیر اصل است یا اماره؛ عباراتی از کتب فقهی در اینجا مورد ملاحظه قرار گرفت و معلوم شد که برخی از عبارات فقهی چندان ظهور در این ندارد که منظور اصل عملی است یا اماره؛ اما از برخی نتایجی که بر این اصل مترتب شده، می‌توانیم استفاده کنیم که اغلب گمان می‌کنند که این یک اصل عملی است؛ در مواردی که به این اصل تمسک شده ،عمدتاً جاهایی است که نسبت به