سایر دروس - صفحه 64 از 77 - پایگاه اطلاع رسانی آیت الله سید مجتبی نورمفیدی

جلسه یازدهم-ادله- اخبارمن بلغ(نظر شیخ انصاری« ارشاد به حکم عقل» و بررسی آن)

جلسه ۱۱ – PDF جلسه یازدهم ادله- اخبارمن بلغ(نظر شیخ انصاری« ارشاد به حکم عقل» و بررسی آن) ۱۳۹۴/۰۸/۱۶ خلاصه جلسه گذشته بحث پیرامون دیدگاه مرحوم شیخ درباره اخبار من بلغ بود. احتمال اولی که در کلام مرحوم شیخ ذکر شده بود، این بود که اگر آنچه به این اخبار ثابت می‌شود، اصل ثواب باشد، آن‌گاه ارشاد به حکم عقل دارند چون: اولاً: در خود این اخبار عمل مقید شده است به امید وصول به ثواب. ثانیاً: «فاء» در «فعمله» ظهور در سببیت دارد و دلیل بر این است که عمل به دنبال بلوغ صورت گرفته و قید«التماساً لثواب الموعود» یا «التماساً لقول النبی» در این روایات آمده، لذا نمی‌توانیم حمل بر مولویت بکنیم و استحباب را از آن

جلسه دهم-بررسی قول اول(نظر شیخ انصاری- ارشاد به حکم عقل)

جلسه ۱۰ – PDF جلسه دهم بررسی قول اول(نظر شیخ انصاری- ارشاد به حکم عقل) ۱۳۹۴/۰۸/۱۲ خلاصه جلسه گذشته عرض کردیم اگر به ظاهراخبار من بلغ اخذ شود و مدلول مطابقی آن در نظر گرفته شود از دو حالت خارج نیست: ۱. یا ارشاد به حکم عقل می‌کند چون از دید عقل کسی که عملی را به احتمال مطلوبیت و امید مطلوب بودن آن انجام دهد، مستحق مدح است و این اخبار هم ارشاد به این حکم عقلی می‌کنند. ۲. این صرف وعده به ثواب است و می‌گوید که تفضلاً خداوند متعال به کسی که «بلغه الثواب فعمله»، ثواب اعطاء می‌کند. همچنین گفته شد شیخ دو احتمال ذکر کرده و تلاش کرده که هر دو احتمال را به نوعی ارشاد

جلسه نهم-ادله- اخبارمن بلغ- دو دیدگاه

جلسه ۹ – PDF جلسه نهم ادله- اخبارمن بلغ- دو دیدگاه ۱۳۹۴/۰۸/۰۹ تا اینجا پنج دلیل یا «ما یمکن أن یستدل به»مورد بررسی قرار گرفت. دلیل ششم: اخبار من بلغ دلیل آخر که مهمترین دلیل قاعده می‌باشد، اخبار من بلغ است، مضمون این روایات همان است که در قالب این صحیحه (صحیحه هشام)بیان شده ، و تقریبا با یک تفاوت‌های جزئی یکسان است. صحیحه هشام:« من بلغه عن النبی(ص): شئ من الثواب فعمله کان اجر ذلک له و إن کان رسول الله(ص) لم یقله»؛ کسی که از پیامبر (ص) چیزی از ثواب به او برسد و او آن کار را انجام بدهد اجر آن عمل و ثواب برای او ثابت است هرچند رسول خدا آن را بیان نکرده باشند.

جلسه هشتم-مدارک و ادله قاعده تسامح در ادله سنن

جلسه ۸ – PDF جلسه هشتم مدارک و ادله قاعده تسامح در ادله سنن ۱۳۹۴/۰۷/۱۸ مروری بر مباحث گذشته تا اینجا چند مطلب در مورد قاعده تسامح بیان شد. بعد از چند نکته ای که پیرامون اهمیت و گستردگی و کاربرد این قاعده بیان کردیم، گفتیم قبل از ورود به بیان ادله و مستندات این قاعده، لازم است یک توضیح اجمالی راجع به مفاد اخبار من بلغ ذکر کنیم ، بر این اساس اجمالاً این اخبار نقل گردید و احتمالاتی که ثبوتاً پیرامون مفاد این اخبار مطرح است ذکر شد و نهایتاً تفاوت‌هایی که بین بعضی از این احتمالات وجود دارد و ثمره عملی بعضی از این احتمالات بیان شد. غرض از ذکر اخبار من بلغ و این احتمالات،

جلسه هفتم-تفصیل درثمرات قول به جعل حجیت

جلسه ۷ – PDF جلسه هفتم تفصیل درثمرات قول به جعل حجیت ۱۳۹۴/۰۷/۱۴ خلاصه جلسه گذشته بحث درباره بررسی ثمرات دو احتمال بود، دو احتمال ثبوتی که البته قائل هم دارند، یکی حجیت خبر ضعیف و دیگری استحباب به عنوان ثانوی، بحث در اینجا بود که آیا بین این دو احتمال از نظر عملی تفاوتی وجود دارد یا نه؟ مرحوم آقای خوئی ادعا کردند هیچ تفاوتی از نظر عملی بین این دو احتمال نیست و ثمره ای که برای این دو احتمال متصور بود را انکار کردند، لکن ثمرات دیگری را برای این دو احتمال ذکر کرده اند، مرحوم آقای صدر هفت ثمره ذکر کرده اند، بحث به اینجا رسید که در مورد دو ثمره از این ثمرات فرمودند

جلسه ششم-ثمره احتمال جعل حجیت و احتمال ثبوت استحباب به عنوان ثانوی

دانلود-جلسه ششم-PDF جلسه ششم ثمره احتمال جعل حجیت و احتمال ثبوت استحباب به عنوان ثانوی ۱۱/۰۷/۱۳۹۴ خلاصه جلسه گذشته در بین احتمالاتی که ثبوتاً در مورد اخبار من بلغ ذکر شد، نسبت به دو احتمال، یعنی احتمال ثبوت حجیت خبر ضعیف به واسطه این اخبار و احتمال ثبوت استحباب به عنوان ثانوی، بحث واقع شده که این دو احتمال از حیث نتیجه عملی تفاوتی دارند یا ندارند. مرحوم آقای خوئی ثمره ای را نقل کرده و مورد اشکال قرار دادند و نتیجه گرفتند که بین این دو قول از این جهت تفاوتی نیست، لکن مرحوم شهید صدر ۷ ثمره برای این دو احتمال ذکر کرده اند. در مورد بعضی از این ثمرات مقرر محترم تعلیلیه ای دارد و یک تفصیلی

جلسه پنجم-بررسی سازگاری تعبیرتسامح در ادله سنن با احتمالات 5گانه

جلسه ۵ – PDF جلسه پنجم بررسی سازگاری تعبیرتسامح در ادله سنن با احتمالات ۵گانه ۱۳۹۴/۰۷/۰۷ خلاصه جلسه گذشته تا اینجا در مورد مفاد اخبار من بلغ ۵ احتمال به حسب مقام ثبوت ذکر شد. البته احتمال ششمی هم قابل ذکر است و آن این که بگوییم اخبار من بلغ در مقام بیان ترتب مقدار ثوابی است که در اخبار ضعیف بیان شده بعد از آنکه اصل ثواب و خیر بودن عمل ثابت شده است. این احتمال گرچه به نظر ما احتمال بعیدی است ولی به هر حال در اینجا ذکرشده است. بررسی سازگاری تعبیر مشهور با احتمالات ۵ گانه بحث به اینجا رسید که، آیا قاعده تسامح با همه این احتمالات سازگار است یا با بعضی از این

جلسه چهارم-بحث پیرامون اعتبار اخبار من بلغ

جلسه ۴ – PDF جلسه چهارم بحث پیرامون اعتبار اخبار من بلغ ۱۳۹۴/۰۶/۳۱ بحث پیرامون اعتبار اخبار من بلغ اگر بخواهیم به اخبار من بلغ استناد کنیم، قبل از هر چیز باید اعتبار این اخبار ثابت شود. در مورد این اخبار می‌توانیم بگوییم فی الجمله اعتبار آن ها محل اختلاف نیست و این به سه طریق ممکن می‌باشد: اعتبار اخبار من بلغ، تارتاً بدون بررسی سندی مورد قبول قرار می‌گیرند و اخری با بررسی سند. کسانی هم که می‌گویند این روایات نیاز به بررسی سندی ندارند، ۲ گروه می‌باشند: الف) یک عده معتقدند این روایات تواتر معنوی دارند و به دلیل تواتر معنوی نیازمند بررسی سندی نیستند. ب) دسته ای معتقدند تواتر معنوی ثابت نمی‌شود ولی از آنجا که

جلسه سوم-نگاهی اجمالی به اخبار من بلغ

جلسه ۳ – PDF جلسه سوم نگاهی اجمالی به اخبار من بلغ ۱۳۹۴/۰۶/۲۴ خلاصه جلسه گذشته درمورد اخبار من بلغ احتمالاتی را ذکر کردیم و قرار شد خود این اخبار مورد بررسی قرار بگیرند. به این نکته لازم است توجه شود که آیا قاعده تسامح با همه این احتمالات سازگاری دارد یا مفاد قاعده با بعضی از این احتمالات مطابق و سازگار است؟ چون مثلا طبق احتمال اول اگر فرض کنیم مفاد اخبار من بلغ ترتب ثواب باشد، یا تفضلاً و ارفاقاً، آیا معنای آن این است که قاعده تسامح پذیرفته شده؟ یا کسی که معتقد است این اخبار ارشاد به حکم عقل دارند، معنای آن این است که ملتزم به قاعده تسامح شده است؟ عدم تطابق همه احتمالات با

جلسه دوم-اشکال به بعضی از بزرگان، احتمالات به حسب مقام ثبوت

جلسه ۲ – PDF جلسه دوم اشکال به بعضی از بزرگان، احتمالات به حسب مقام ثبوت ۱۳۹۴/۰۶/۲۱ خلاصه جلسه گذشته در مورد قاعده تسامح نکاتی را جلسه گذشته عرض کردیم، در مورد اهمیت این قاعده، مواضعی که در آن از این قاعده بحث شده و مقصود از خبر ضعیف که دراخبار و روایات بیان شده سخن گفتیم. البته ما روایات را بعدا انشاالله مفصلاً بررسی خواهیم کرد، اما اجمالا در مورد مفاد این قاعده نکاتی را باید عرض بکنیم. معنای اجمالی قاعده را هم جلسه گذشته بیان کردیم. اشکال به بعضی از بزرگان مفاد قاعده اجمالا این است که در ادله سنن تسامح و آسان گیری صورت می‌پذیرد و سخت گیری در ادله سنن راه ندارد، وقتی می‌گوییم ادله

جلسه اول-اهمیت، مواضع بحث از قاعده، تنقیح موضوع، منابع

جلسه ۱ – PDF جلسه اول اهمیت، مواضع بحث از قاعده، تنقیح موضوع، منابع ۱۳۹۴/۰۶/۱۷ اهمیت قاعده تسامح قاعده تسامح در ادله سنن از قواعد عامه فقهیه است. قواعد فقهی دو دسته هستند: ۱) یک دسته از قواعد فقهی مختص به یک باب خاصی هستند؛ مثل قاعده طهارت که مختص به باب طهارت است. قواعد مختص به هر بابی تقریبا در بعضی از کتاب های مربوطه احصاء شده و مورد بحث قرار گرفته اند. ۲) اما برخی از قواعد فقهی در همه ابواب فقهیه جریان دارند ومختص به باب خاصی نیستند. مثل قاعده لاضرر یا قاعده لا حرج. قاعده تسامح از قواعد عامه است؛ چون مدار و موضوع این قاعده بر مستحبات، بنابر قولی و اعم از مستحبات و

جلسه بیست و یکم-جمع‌بندی ادله قاعده_ تطبیقات قاعده

جلسه ۲۱ – PDF جلسه بیست و یکم جمع‌بندی ادله قاعده_ تطبیقات قاعده ۱۳۹۶/۱۱/۰۳ جمع‌بندی ادله قاعده محصل مباحثی که درباره ادله قاعده حرمت اعانه علی الاثم بیان کردیم این شد که از بین پنج دلیل، نَه آیه و نَه روایات و نَه اجماع دلالت بر حرمت اعانه علی الاثم ندارد، اما حکم عقل و عقلا می‌تواند حرمت اعانه علی الاثم را اثبات کند. بر این اساس اگر ما دلیل قاعده را حکم مستقل عقل بدانیم همانطور که در گذشته هم گفتیم، فرقی نمی‌کند که مقدمه از مقدمات بعیده باشد یا قریبه، مقدمه منحصر باشد یا غیر منحصر، جزء اخیر علت تامه باشد یا نباشد، قصد به ترتب معان علیه از سوی معین باشد یا نباشد، علم به تحقق

جلسه بیستم-بررسی یک اشکال به دلیل چهارم

جلسه ۲۰ – PDF جلسه بیستم بررسی یک اشکال به دلیل چهارم ۱۳۹۶/۱۰/۲۷ اشکال به دلیل چهارم درباره دلیل عقل اشکالی از ناحیه برخی ازبزرگان مطرح شده که مناسب است این اشکال مورد رسیدگی قرار بگیرد. اشکال این است که بین اعانه بر حرام و منع از منکر خلط صورت گرفته است، آنچه از نظر عقل قبیح است اجتناب از منع از منکر مع التمکن منه است. یعنی اگر کسی بتواند از منکر منع کند ولی این کار را انجام ندهد این از نظر عقل مستحق مذمت است و این کار قبیح است، چون منع از منکر مع التمکن واجبٌ، و اینجا در واقع بین این مسئله و مسئله اعانه بر حرام خلط شده است، آنچه در دلیل عقلی

جلسه نوزدهم-ادله قاعده_ دلیل چهارم و پنجم: عقل و عقلاء

جلسه ۱۹ – PDF جلسه نوزدهم ادله قاعده_ دلیل چهارم و پنجم: عقل و عقلاء ۱۳۹۶/۱۰/۲۶ دلیل چهارم: حکم عقل دلیل چهارم بر حرمت اعانه بر اثم عقل است، عقل حکم می‌کند به قبح اعانه بر معصیت و این به ملاک حکم به قبح اتیان خود منکر است، این مسلم است، یعنی به همان ملاکی که اتیان منکر عقلاً قبیح است، اعانه هم قبیح است، به همان ملاکی که امر به معصیت و منکر قبیح است، اعانه هم حرام است، به همان ملاکی که اغراء به معصیت و منکر حرام است، اعانه هم حرام است، یعنی عقل مستقلاً حکم می‌کند به قبح تهیه اسباب و اعانه بر فعل قبیح و منکر و چنین کسی از دید عقل مستحق عقوبت

جلسه هجدهم-ادله قاعده_ دلیل دوم( روایات (طائفه اول)

جلسه ۱۸ – PDF جلسه هجدهم ادله قاعده_ دلیل دوم( روایات (طائفه اول) ۱۳۹۶/۱۰/۲۰ طایفه سوم: فحوای روایات دال بر حرمت رضایت بر گناه بحث در استدلال به روایات بر حرمت اعانه علی الاثم بود، دو طایفه از روایات ذکر شد. طایفه سوم فحوای روایاتی است که دلالت بر حرمت رضایت به گناه و معصیت دارد، چند نمونه از این روایات را نقل می‌کنم و بعد تقریب استدلال به این روایات را بیان خواهیم کرد. روایت اول عن جابر الجعفی عن ابی جعفر(ع) قال: «إذا أرَدْتَ أنْ تَعْلَمَ أنَّ فیکَ خَیْراً، فَانْظُرْ إلى قَلْبِکَ»، اگر می‌خواهی بدانی که در تو خیر است، به قلب خود نگاه کن، « وَ إذا کانَ یُبْغِضُ أهْلَ طاعَهِ اللّهِ وَ یُحِبّ أهْلَ مَعْصِیَتِهِ

جلسه هفدهم-ادله قاعده_ دلیل دوم: روایات(بررسی طایفه دوم)

جلسه ۱۷ – PDF جلسه هفدهم ادله قاعده_ دلیل دوم: روایات(بررسی طایفه دوم) ۱۳۹۶/۱۰/۱۹ خلاصه جلسه گذشته بحث در استدلال به روایات بر حرمت اعانه علی الاثم بود، عرض کردیم سه طایفه از روایات برای استدلال ذکر شده است، طایفه اولی که خودش متضمن سه قسم بود روایاتی است که دلالت بر حرمت اعانه بر یک معصیت خاص دارد، استدلال به این روایات ذکر شد و معلوم شد که این روایات دلالت بر مدعا ندارد. طایفه دوم: روایات دال بر حرمت معونه الظالمین طایفه دوم، روایات دال بر حرمت معونه الظالمین است، بخش عمده این روایات در باب ۴۲ از ابواب ما یکتسب به، از کتاب التجاره در وسائل ذکر شده است، شاید حدود ۱۷ یا ۱۸ روایت است،

جلسه شانزدهم-ادله قاعده_ دلیل دوم( روایات (طائفه اول)

جلسه ۱۶ – PDF جلسه شانزدهم ادله قاعده_ دلیل دوم( روایات (طائفه اول) ۱۳۹۶/۱۰/۱۳ بحث در ادله حرمت اعانه علی الاثم بود، اولین دلیل یعنی آیه«ولا تعاونوا علی الاثم و العدوان» مورد بررسی قرار گرفت و نهایتاً مشخص شد که این آیه قابلیت استدلال ندارد، دلیل دوم: روایات دلیل دوم روایات است، روایاتی که در این مقام می‌توانند مورد استناد قرار بگیرند سه طایفه هستند: ۱. طایفه اول روایاتی هستند که دال بر حرمت اعانه در مورد معصیت خاصی می‌باشد، که از مجموع آنها استفاده می‌شود اعانه بر اثم به عنوان کلی حرام است. ۲. طایفه دوم روایات دال بر حرمت معونه الظالمین است. ۳. طایفه سوم فحوای روایات دال بر حرمت رضایت به اثم و گناه است. پس

جلسه پانزدهم-ادله قاعده_ دلیل اول: آیه_ اشکال پنجم و بررسی آن_جمع¬بندی استدلال به آیه

جلسه ۱۵ – PDF جلسه پانزدهم ادله قاعده_ دلیل اول: آیه_ اشکال پنجم و بررسی آن_جمع¬بندی استدلال به آیه ۱۳۹۶/۱۰/۰۶ اشکال چهارم به آیه تعاون مطرح شد و مشخص شد که این اشکال به این آیه وارد است. پاسخ پنجم به اشکال چهارم پاسخ پنجمی هم به این آیه داده شده است که بنظر می‌رسد صحیح نیست. پاسخ این است که درست است که تعاون به معنای مشارکت در فعل و صدور فعل واحد از دو طرف است، یعنی این معنا را پذیرفته است، اما در این آیه از این معنا الغاء خصوصیت می‌شود و حکم مربوط به تعاون تسرّی پیدا می‌کند به اعانه و تهیه مقدمات فعل غیر. اشکال این بود که تعاون به معنای مشارکت در صدور

جلسه چهاردهم-ادله قاعده_ دلیل اول: آیه_اشکال چهارم و بررسی آن

جلسه ۱۴ – PDF جلسه چهاردهم ادله قاعده_ دلیل اول: آیه_اشکال چهارم و بررسی آن ۱۳۹۶/۱۰/۰۵ خلاصه جلسات گذشته بحث در استدلال به آیه «لاتعاونوا علی الاثم و العدوان» برای اثبات حرمت اعانه بر اثم بود. عرض کردیم اشکالاتی متوجه استدلال به این آیه شده است، تا به اینجا چهار اشکال را مطرح کردیم، اشکال چهارم که محقق ایروانی و بعضی از اتباع ایشان مطرح کرده‌اند این است که اساساً در این آیه نهی از تعاون بر اثم شده است، و این با اعانه علی الاثم متفاوت است، مقتضای باب تفاعل، اجتماع بر اتیان به اثم است، مثل اینکه گروهی با هم مشارکت داشته باشند در قتل نفوس و غارت اموال بنابر این لا تعاونوا نهی می‌کند از اجتماع

جلسه سیزدهم-ادله قاعده_ دلیل اول: کتاب_ اشکال سوم و چهارم و بررسی آن‌ها

جلسه ۱۳ – PDF جلسه سیزدهم ادله قاعده_ دلیل اول: کتاب_ اشکال سوم و چهارم و بررسی آن‌ها ۱۳۹۶/۰۹/۲۹ در بحث از ادله و مستندات قاعده حرمت اعانه علی الاثم از آیه دوم سوره مائده اجمالاً مطالبی را بیان کردیم، عرض کردیم تقریب استدلال به این آیه چگونه است و اشکالاتی متوجه این استدلال شده است، دو اشکال را دیروز بیان کردیم و پاسخ داده شد. اشکال سوم اشکال سوم این است که نهی موجود در آیه نهی ارشادی است، و چون نهی ارشادی است و ثواب و عقاب بر آن مترتب نمی‌شود مناسب استدلال نیست، ما در صورتی می‌توانیم به حرمت اعانه بر اثم حکم کنیم که نهی، نهی مولوی باشد در حالی که این نهی ارشادی است،