دروس

جلسه ۶۶ – PDF جلسه شصت و ششم اصل برائت – ادله  برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – جزء اول: رفع – مطلب سوم: رفع ظاهری یا واقعی؟ – شاهد ششم (کلام شهید صدر) – بعد سلبی (نفی تقریر اول از رفع واقعی) ۱۴۰۴/۱۰/۰۸            خلاصه جلسه گذشته بحث در مطلب سوم، یا جهت سوم مرتبط با واژه «رفع» در حدیث رفع، معطوف به این مسئله بود که آیا مقصود از «رفع» در این حدیث، رفع ظاهری است یا واقعی؟ این بحث از آن جهت طرح گردید که به گمان برخی، تنها در صورتی این حدیث می‌تواند بر برائت دلالت نماید که مراد از رفع، رفع ظاهری

جلسه ۴۰ – PDF جلسه چهلم مسئله ۸ – بیان اجمالی مسئله – جهات سه‌گانه مؤثر در صور مسئله – صور پنج‌گانه – کلام سید – پیشینه مسئله   ۱۴۰۴/۱۰/۰۷   مسئله ۸ «إذا زوج الوليّ المولّى عليه بمن له عيب لم يصح و لم ينفذ سواء كان من العيوب الموجبة للخيار أو غيرها ككونه منهمكا في المعاصي و كونه شارب الخمر أو بذيء اللسان سيئ الخلق و أمثال ذلك، إلا إذا كانت مصلحة ملزمة في تزويجه، و حينئذ لم يكن خيار الفسخ لا له و لا للمولّى عليه إذا لم يكن العيب من العيوب المجوزة للفسخ و إن كان منها فالظاهر ثبوت الخيار للمولّى عليه بعد بلوغه، هذا كله مع علم الولي بالعيب، و إلا ففيه تأمل و تردد و

جلسه ۶۵ – PDF جلسه شصت و پنجم اصل برائت – ادله  برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – جزء اول: رفع – مطلب سوم: رفع ظاهری یا واقعی؟ – کلام محقق عراقی : شاهد پنجم و بررسی آن ۱۴۰۴/۱۰/۰۷                خلاصه جلسه گذشته بیان شد که شواهدی بر رفع ظاهری در حدیث رفع اقامه شده است. چهار شاهد که سه مورد آن توسط محقق خویی و یک مورد توسط محقق عراقی بیان گردیده بود، مورد بررسی قرار گرفت. شاهد پنجم نیز از سوی محقق عراقی بیان شد و مورد اشکال واقع شد. در جلسه گذشته، هم این شاهد و هم اشکالی که بر آن وارد

جلسه ۳۹ – PDF جلسه سی و نهم مسئله ۷ – فرع دوم – کلام سید – موضوع فرع دوم – اقوال – حق در مسئله – بررسی دو قول دیگر                             ۱۴۰۴/۱۰/۰۶ فرع دوم در مسئله هفتم، دو فرع مطرح شده که فرع اول مورد بررسی قرار گرفت؛ فرع دوم این است: «و لو تزوج بدون الاذن وقف على الإجازة، فان رأى المصلحة و أجاز جاز و لا يحتاج إلى إعادة الصيغة». سفیه که لا یصح نکاحه الا باذن ولیه، چنانچه بدون اذن از پدر و جد یا حاکم نکاح کند، متوقف بر اجازه است. اگر ولی مصلحت دانست و اجازه کرد، این عقد نافذ و صحیح است و دیگر نیازی به اعاده صیغه ندارد؛ اگر هم اجازه نکرد، قهراً

جلسه ۶۴ – PDF جلسه شصت و چهارم اصل برائت – ادله  برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – جزء اول: رفع – مطلب سوم: رفع ظاهری یا واقعی؟ – کلام محقق عراقی – شاهد پنجم و بررسی آن ۱۴۰۴/۱۰/۰۶              خلاصه جلسه گذشته عرض کردیم درباره حدیث رفع از نظر دلالت مطالبی باید مورد رسیدگی قرار بگیرد. مطلب سوم، پیرامون رفع از حیث ظاهری یا واقعی بودن است؛ اینکه «رفع»، رفع ظاهری است یا واقعی؟ این جهت در دلالت حدیث رفع بر مدعا، یعنی برائت، تعیین‌کننده است. چنانکه بیان شد، شواهد و دلایلی برای قول به رفع ظاهری ذکر شده است. تا اینجا، چهار شاهد مورد

جلسه ۲۵ – PDF جلسه بیست و پنجم مقدمات – مقدمه هفتم: موضوع مالکیت فکری – اقوال درباره نوع نسبت پدیدآورنده و پدیده – قول اول: ملکیت عین – قول دوم: ملکیت منفعت – قول سوم: حق انتفاع – قول چهارم: حق خاص – قول پنجم: حق عینی مستقل     ۱۴۰۴/۱۰/۰۲                                                                                   خلاصه جلسه گذشته عرض کردیم مهم‌ترین اختلافی که درباره آثار و پدیده‌های فکری و معنوی وجود دارد، این است که آیا این آثار، ملک محسوب می‌شود یا حق؟ آیا صاحب اثر و پدیدآورنده اثر، مالک این آثار محسوب می‌شود یا

جلسه ۶۳ – PDF جلسه شصت و سوم  اصل برائت – ادله برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – جزء اول: رفع – مطلب سوم: رفع ظاهری یا واقعی؟ – کلام محقق عراقی (دو شاهد دیگر بر رفع ظاهری) – شاهد چهارم و بررسی آن – اشکال اول و دوم و پاسخ آنها ۱۴۰۴/۱۰/۰۲               خلاصه جلسه گذشته مطلب سوم از مباحث مرتبط با جزء اول از اجزاء سه‌گانه‌ حدیث رفع، در خصوص این مسئله بود که آیا مقصود از «رفع» در این روایت، رفع ظاهری است یا واقعی. البته در خود واژه‌ «لایعلمون» نیز این بحث وجود دارد که آیا مراد از «لا یعلمون» عدم علم واقعی است یا ظاهری؛ که

جلسه ۳۸ – PDF جلسه سی وهشتم مسئله ۷ – فرع اول – ادله عدم صحت نکاح سفیه بدون اذن ولی – شرایط صحت نکاح سفیه – شرط اول – دلیل اشتراط – شرط دوم – بررسی شرط دوم                                              ۱۴۰۴/۱۰/۰۱   خلاصه جلسه گذشته بحث در حکم مسئله هفتم به پایان رسید؛ نتیجه این شد که نکاح سفیه مطلق، اعم از اینکه سفاهت او در امور مالی باشد یا امور غیر مالی، بدون اذن ولی صحیح نیست. اما نکاح کسی که در امور مالی سفیه است، لکن در امر نکاح و انتخاب همسر به رشد رسیده، بدون اذن ولی صحیح است. شرایط صحت نکاح سفیه شرط اول امام(ره) در ادامه، عبارتی دارد و می‌فرماید: «و تعیین المهر و المرأة

جلسه ۶۲ – PDF جلسه شصت و دوم اصل برائت – ادله  برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – جزء اول: رفع – مطلب سوم: رفع ظاهری یا واقعی؟ – بررسی اشکال محقق نایینی به شیخ – بررسی شواهد رفع ظاهری – بررسی شاهد اول و دوم و سوم ۱۴۰۴/۱۰/۰۱                خلاصه جلسه گذشته عرض کردیم که در مورد حدیث رفع اجزاء سه‌گانه می‌بایست مورد بررسی قرار گیرد. در بخش نخست، درباره‌ی واژه‌ «رفع» سخن گفتیم و اشاره شد که درباره آن چندین جهت و مطلب باید مورد بررسی قرار بگیرد. مطلب نخست یا جهت اول، مربوط به معنای «رفع» است و اینکه آیا به معنای

جلسه ۲۴ – PDF جلسه بیست و چهارم قدر متیقن از ادله – قلمرو قاعده – جهات مختلف مؤثر در تعیین قلمرو بررسی تأثیر جهت دوم  ۱۴۰۴/۰۹/۳۰ خلاصه جلسه گذشته موضوع بحث ما قلمرو قاعده نفی ظلم است؛ برای تعیین قلمرو باید جهات متعددی را در نظر بگیریم و ادله را از این جهات ارزیابی کنیم. جهت اول که بحث آن گذشت و البته قبل از مقام اثبات و بررسی دلالت ادله تکلیف آن معلوم شد، جریان قاعده و حضور آن در عرصه عبادات بود؛ عرض کردیم ثبوتاً و قبل از اینکه نوبت به بررسی دلالت ادله برسد، نفی می‌شود و امکان اینکه ما به این قاعده بخواهیم در ابواب عبادات تمسک و استناد کنیم، وجود ندارد. جهت دوم مربوط

جلسه ۶۱ – PDF جلسه شصت و یکم اصل برائت – ادله  برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – جزء اول: رفع – مطلب اول: معنای رفع – قول دوم و سوم – مطلب دوم: رفع تشریعی یا تکوینی؟ – مطلب سوم: رفع ظاهری یا واقعی؟ – شواهد رفع ظاهری – شاهد اول، دوم، سوم – کلام شیخ انصاری – اشکال محقق نایینی به اشکال شیخ انصاری ۱۴۰۴/۰۹/۳۰             خلاصه جلسه گذشته عرض شد برای فهم حدیث رفع، باید اجزای سه‌گانه این حدیث به دقت مورد بررسی قرار گیرد. کسانی که به این روایت استدلال نموده‌اند، می‏گویند «رفع» ما لایعلمون یعنی آنچه را که انسان نمی‌داند (مِنَ

جلسه ۳۷ – PDF جلسه سی و هفتم مسئله ۷ – فرع اول – ادله عدم صحت نکاح سفیه بدون اذن ولی – دلیل دوم: روایات – طایفه دوم و بررسی آن – روایت دوم و بررسی آن – جمع‌بندی فرع اول – فروض سه‌گانه در فرع اول – دو ملاحظه در عبارت تحریر      ۱۴۰۴/۰۹/۳۰ روایت دوم از طایفه سوم عرض کردیم به طوایفی از روایات استناد شده برای عدم صحت نکاح سفیه بدون اذن ولی؛ سه طایفه را ذکر کردیم. از طایفه سوم، یک روایت نقل شد. روایت دیگری از زراره از امام باقر(ع) نقل شده است: «عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ(ع) قَالَ: إِذَا كَانَتِ الْمَرْأَةُ مَالِكَةً أَمْرَهَا تَبِيعُ وَ تَشْتَرِي وَ تُعْتِقُ وَ تَشْهَدُ وَ تُعْطِي

جلسه ۲۳ – PDF جلسه بیست و سوم  قدر متیقن از ادله – قلمرو قاعده – جهات مختلف مؤثر در تعیین قلمرو – بررسی تأثیر جهت اول – بررسی تأثیر جهت دوم   ۱۴۰۴/۰۹/۲۹   خلاصه جلسه گذشته بحث در قلمرو قاعده نفی ظلم است؛ این بخش، مهم‌ترین بخش از بحث محسوب می‌شود. گفتیم برای تعیین قلمرو، باید جهات مختلفی که می‌تواند در آن اثرگذار باشد را احصاء کنیم؛ مهم‌ترین جهات، هفت جهتی بود که جلسه گذشته به آن اشاره کردیم. غرض این است که ما ببینیم ادله‌ای که بر این قاعده به نحو کلی اقامه شده، نهایت دلالت آنها بر این جهات هفت‌گانه چقدر است؛ آیا اصلاً دلالتی دارد یا خیر؟ چون قلمرو هم باید به استناد ادله معلوم شود؛

جلسه ۳۶ – PDF جلسه سی و ششم مسئله ۷ – فرع اول – ادله عدم صحت نکاح سفیه بدون اذن ولی – دلیل دوم: روایات – طایفه دوم و بررسی آن – اشکال اول و دوم و پاسخ آنها                                               ۱۴۰۴/۰۹/۲۹ خلاصه جلسه گذشته بحث در دلیل دوم بر عدم صحت نکاح سفیه بدون اذن ولی بود. دلیل دوم، روایات است؛ عرض کردیم به چند طایفه از روایات می‌توان استدلال کرد. طایفه اول، روایاتی است که به نحو عام از هرگونه تصرفات سفیه منع می‌کند. گفتیم به اطلاق این روایات می‌توان استناد نمود و گفت نکاح هم

جلسه ۶۰ – PDF جلسه شصتم اصل برائت – ادله  برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – جزء اول: رفع – مطلب اول: معنای رفع – قول اول و بررسی آن – قول دوم ۱۴۰۴/۰۹/۲۹                خلاصه جلسه گذشته بررسی حدیث رفع از نظر سندی انجام شد و همان‌گونه که مشهور اشاره کرده‌اند، این روایت صحیح است و حتی اگر ادلۀ صحت این روایت نیز مورد مناقشه قرار گیرد، به دلیل عمل مشهور به آن، روایت را معتبر می‌دانیم، اگرچه ادلۀ صحت آن نیز تمام است. بررسی دلالی حدیث رفع اکنون نوبت به بحث از دلالت این روایت می‌رسد. آن فرازی از روایت که «رفع مالا

جلسه ۱۴۳ – PDF جلسه صد و چهل و سوم اهمیت صوم ۱۴۰۴/۰۹/۲۶   شرح رساله حقوق عرض کردیم که امام سجاد (ع) به بیان حق صوم پرداختند. ما توضیح اجمالی دادیم و بیان کردیم که این فراز از بیان امام به چه معناست. ابتدا چند کلمه‌ای درباره اهمیت روزه بیان می‌کنم، سپس انشاءالله به حق صوم که در کلام امام سجاد (علیه‌السلام) آمده است، خواهیم پرداخت. اهمیت صوم روزه از جمله واجباتی است که هم در قرآن کریم و هم در روایات معصومین (علیهم‌السلام) بر آن سفارش و تأکید شده است خداوند در قرآن می‎فرماید: «كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» ؛ بر شما روزه واجب گردید، همان‌گونه که بر پیشینیان واجب شده بود،

جلسه ۵۹ – PDF جلسه پنجاه و نهم  اصل برائت – ادله  برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع – بررسی سند روایت – بررسی مناقشه اول، دوم، سوم و چهارم – شرح رساله حقوق – حق صوم – اهمیت صوم ۱۴۰۴/۰۹/۲۶     خلاصه جلسه گذشته در مورد سند حدیث رفع عرض کردیم، اگرچه مشهور این سند را صحیح می‌دانند، اما برخی به دلیل وجود احمد بن محمد بن یحیی العطار، آن را صحیح محسوب نکرده‌اند؛ زیرا به عقیده‌ بعضی، این شخص مجهول‌الحال است. صاحب جواهر، مرحوم نراقی و مرحوم آقای خویی معتقدند که وی مجهول است. با این حال، در مقابل، بسیاری از معاصرین و غیرمعاصرین، سند این روایت را صحیح دانسته‌اند. دیروز بیان شد که