دروس

جلسه ۳۱ – PDF جلسه سی و یکم قلمرو قاعده – جهات مختلف مؤثر در تعیین قلمرو – بررسی تأثیر جهت سوم – قول به عدالت عرفی – اشکال سوم، چهارم، پنجم وپاسخ آنها – بررسی دو مورد ارث و قصاص ۱۴۰۴/۱۱/۲۵ خلاصه جلسه گذشته در بررسی جهت سوم از جهات مؤثر در قلمرو قاعده نفی ظلم، بحث در این بود که از انواع مختلف عدل و ظلم که برشمردیم، کدام یک در ادله به عنوان معیار مورد نظر است. هم نسبت به آن دسته از ادله‌ای که در آنها امر به عدل و نهی از ظلم شده، باید ببینیم آیا منظور عدل و ظلم عرفی است یا واقعی؛ و هم به طور کلی ادله شرعیه و احکامی که از

جلسه ۵۵ – PDF جلسه پنجاه و پنجم مسئله ۱۰ –  ادله ولایت مطلقا –  دلیل دوم: روایات – روایت دوم: روایت خالد بن بکیر – تقریب استدلال – بررسی روایت دوم – دسته دوم روایات – تقریب استدلال – اشکال اول، دوم و بررسی آنها ۱۴۰۴/۱۱/۲۰   خلاصه جلسه گذشته بحث در دلیل دوم از ادله ولایت وصی در امر نکاح صغیر و صغیره بود؛ دلیل دوم برخی روایات است. عرض کردیم روایات دو دسته‌اند؛ یک دسته روایاتی است که رأساً به این مطلب پرداخته و دسته دوم روایاتی است که در ذیل آیه «الذی بیده عقده النکاح» وارد شده است؛ حال یا برخی مصادیق «الذی بیده عقده النکاح» را ذکر کرده یا آن را معنا کرده و تبیین

جلسه ۸۸ – PDF جلسه هشتاد و هشتم اصل برائت – ادله برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع -۲. «ما» موصوله – مطلب هفتم: بررسی شمول حدیث رفع نسبت به حکم تکلیفی ضمنی کلام محقق نایینی – صورت اول – صورت دوم – صورت سوم – دستاوردها و کاستی های انقلاب اسلامی پس از نیم قرن ۱۴۰۴/۱۱/۲۰   خلاصه جلسه گذشته در مطلب هفتم که به قلمرو حدیث رفع اختصاص داشت، بحث بر سر این بود که آیا حدیث رفع، شامل تکالیف ضمنی نیز می‌شود یا خیر؟ در این زمینه دو دیدگاه نقل شد و به‌طور اجمالی مورد بررسی قرار گرفت. روشن گردید که حدیث رفع همان گونه که می‌تواند تکالیف استقلالی

جلسه ۳۰ – PDF جلسه سی ام قلمرو قاعده – جهات مختلف مؤثر در تعیین قلمرو – بررسی تأثیر جهت سوم – قول به عدالت عرفی – یک نمونه – پاسخ به دو اشکال – نمونه‌هایی از تغییر فتوا  ۱۴۰۴/۱۱/۱۹ خلاصه جلسه گذشته ما درباره قول به عدالت عرفی و اینکه این قسم از عدالت در ادله به عنوان ملاک و معیار شناخته می‌شود، اجمالاً توضیح دادیم؛ استدلال قائل به این قول را که متشکل از چهار مقدمه است را ذکر کردیم. مقدمه اول این بود که روایات مخالف قرآن و مخالف سنت، حجت نیستند؛ مقدمه دوم این بود که مخالفت به معنای تقیید و تخصیص نیست، بلکه به معنای تباین است، چه تباین حقیقی و چه تباین حکمی. مقدمه

جلسه ۵۴ – PDF جلسه پنجاه و چهارم مسئله ۱۰ –  ادله ولایت مطلقا – دلیل دوم: روایات – روایت اول: صحیحه محمد بن مسلم – تقریب استدلال – اشکال اول، دوم، سوم و بررسی آنها               ۱۴۰۴/۱۱/۱۹ خلاصه جلسه گذشته بحث در این بود که آیا وصی می‌تواند نسبت به تزویج صغیر و صغیره اقدام کند یا نه؛ عرض کردیم سه قول در مسئله وجود دارد. قول اول، قول به جواز است؛ یعنی وصی مطلقا می‌تواند صغیر یا صغیره را تزویج کند و ولایت بر این امر دارد. به چند دلیل برای اثبات مدعا تمسک شده است؛ دلیل اول آیات بود که دو آیه مورد بررسی قرار گرفت. دلیل دوم روایات است؛ روایات

جلسه ۸۷ – PDF جلسه هشتاد و هفتم اصل برائت – ادله برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – ۲. «ما» موصوله – مطلب ششم: بررسی شمول حدیث رفع نسبت به شامل موارد علم اجمالی – مطلب هفتم: بررسی شمول حدیث رفع نسبت به حکم تکلیفی ضمنی – دو مبنا در مسئله – حق در مسئله ۱۴۰۴/۱۱/۱۹                 مطلب ششم: بررسی شمول حدیث رفع نسبت به موارد علم اجمالی بحث در قلمرو حدیث رفع بود. تا اینجا به چند جهت از جهات مرتبط با قلمرو حدیث رفع اشاره کردیم و زوایایی از مدلول این حدیث روشن شد. یکی دیگر از مطالبی که مرتبط با قلمرو

جلسه ۲۹ – PDF جلسه بیست و نهم قلمرو قاعده – جهات مختلف مؤثر در تعیین قلمرو – بررسی تأثیر جهت سوم – قول به عدالت عرفی – دلیل – مقدمه اول، دوم، سوم و چهارم   ۱۴۰۴/۱۱/۱۸ خلاصه جلسه گذشته ما درباره اینکه عدالت در برخی از ادله احکام به معنای عدالت عرفی است یا واقعی یا غیر آن، هفت قول ذکر کردیم؛ گفتیم در برخی موارد خطاب به مردم و مکلفان، امر به عدل و نهی از ظلم شده است. یک بحث این است که در این موارد که مخاطب خود مردم هستند، آیا مأمور به عدل از نگاه خودشان شده‌اند؛ یعنی مأمور به عدل عرفی هستند یا وقتی نهی از ظلم شده‌اند، باید از آنچه که به نظر

جلسه ۵۳ – PDF جلسه پنجاه و سوم مسئله ۱۰ –  ادله ولایت مطلقا – دلیل اول: آیات – آیه دوم و بررسی آن – اشکال اول و دوم – پاسخ بعضی از بزرگان به اشکال اول و بررسی آن – دلیل دوم: روایات – روایت اول: صحیحه محمد بن مسلم  ۱۴۰۴/۱۱/۱۸ خلاصه جلسه گذشته بحث در ادله ولایت وصی بر تزویج صغیر و صغیره بود؛ عرض کردیم قائلین به ولایت وصی به چند دلیل تمسک کرده‌اند. دلیل اول، آیات بود؛ آیه اول مورد بررسی قرار گرفت و تقریب استدلال به این آیه ذکر شد؛ اشکالی هم که نسبت به آن مطرح شده بود، مورد بررسی قرار گرفت. آیه دوم آیه دوم این است: «وَیَسْأَلُونَکَ عَنِ الْیَتَامَى قُلْ إِصْلَاحٌ لَهُمْ

جلسه ۸۶ – PDF جلسه هشتاد و ششم اصل برائت – ادله برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – ۲. «ما» موصوله – مطلب چهارم: اختصاص حدیث رفع به عناوین احکام اولیه – مطلب پنجم: شخصی بودن یا نوعی بودن امتنان ۱۴۰۴/۱۱/۱۸   مطلب چهارم: آیا حدیث رفع اختصاص به احکام اولیه دارد؟ بحث در باب برخی از مطالب بود که به نوعی قلمرو حدیث رفع را بیان می‎کند. چند مطلب از مسائل مربوط به قلمرو این حدیث پیشتر تبیین گردید. مطلب دیگری که به موضوع قلمرو حدیث رفع مرتبط می‌باشد، این است که حدیث چند صرفاً احکام اولیه را مرتفع می‌سازد و نه احکام ثانویه را. توضیح ذلک: گاهی مشاهده می‌شود

جلسه ۳۳ – PDF جلسه سی و سوم مقدمات – مقدمه هفتم: موضوع مالکیت فکری – اقوال درباره نوع نسبت پدیدآورنده و پدیده – بررسی اقوال (ملکیت عین یا منفعت ) – بررسی اشکالات قول به ملکیت – بررسی اشکال اول، دوم، سوم، چهارم و پنجم     ۱۴۰۴/۱۱/۱۴                                                خلاصه جلسه گذشته بحث درباره اقوالی است که قائل به ملکیت نسبت به آثار فکری و معنوی قائل شده‌اند. برخی از این دسته آن را از قبیل ملکیت عین و برخی آن را از قبیل ملکیت منفعت و ملکیت نوع سوم می‌دانند؛ یعنی نه ملکیت عین است و نه ملکیت منفعت، همانطور که

جلسه ۸۵ – PDF جلسه هشتاد و پنجم اصل برائت – ادله برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – ۲. «ما» موصوله –  مطلب سوم : بررسی اختصاص حدیث رفع به امور وجودی و شمول آن نسبت به امور عدمی حق در پاسخ به محقق نایینی – دلیل اول – دلیل دوم – دلیل سوم – نتیجه بحث در مطلب سوم – مهمترین وظیفه سربازان امام زمان (عج) ۱۴۰۴/۱۱/۱۴              خلاصه جلسه گذشته بحث در مدعای مرحوم محقق نائینی مبنی بر اختصاص حدیث رفع به امور وجودی بود. ایشان استدلال نمودند که حدیث رفع شامل امور عدمی نمی‌گردد؛ خلاصه سخن ایشان این است که «رفع» به قرینه

جلسه ۵۲ – PDF جلسه پنجاه و دوم مسئله ۱۰ – تنقیح موضوع بحث – اقوال – قول اول: عدم ولایت مطلقا – قول دوم: ولایت مطلقا – قول سوم: تفصیل – ۱. تفصیل اول – ۲. تفصیل دوم ادله ولایت مطلقا – دلیل اول: آیات – بررسی دلیل اول  ۱۴۰۴/۰۱۱/۱۳                            خلاصه جلسه گذشته عرض کردیم در بحث از اینکه آیا وصی نسبت به نکاح صغیر و صغیره ولایت دارد یا نه، چند قول وجود دارد؛ برخی قائل به ولایت مطلقا شده‌اند، برخی قائل به عدم ولایت مطلقا و برخی هم تفصیل داده‌اند. کسانی هم که تفصیل داده‌اند، دو دسته هستند؛ لذا با احتساب این دو تفصیل،

جلسه ۸۴ – PDF جلسه هشتاد و چهارم اصل برائت – ادله برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع -۲. «ما» موصوله – مطلب سوم : بررسی اختصاص حدیث رفع به امور وجودی و شمول آن نسبت به امور عدمی – ادامه کلام محقق عراقی – بررسی پاسخ محقق عراقی به محقق نایینی – اشکال اول – اشکال دوم – پاسخ امام خمینی به محقق نایینی و بررسی آن – اشکال اول – اشکال دوم ۱۴۰۴/۱۱/۱۳             خلاصه جلسه گذشته بحث در مطلب سوم از مباحث مرتبط به «ما» موصوله در حدیث رفع بود، بیان شد که پرسشی مطرح است مبنی بر اینکه آیا حدیث رفع، شامل تروک

جلسه ۵۱ – PDF جلسه پنجاه و یکم مسئله ۱۰ – تنقیح موضوع بحث – اقوال – قول اول: عدم ولایت مطلقا – قول دوم: ولایت مطلقا – قول سوم: تفصیل – ۱. تفصیل اول – ۲. تفصیل دوم ۱۴۰۴/۱۱/۱۲   خلاصه جلسه گذشته در مسئله دهم بحث در این باره بود که آیا وصی یعنی کسی که از طرف پدر یا جد به عنوان قیّم قرار داده شده، نسبت به نکاح صغیر و صغیره ولایت دارد یا نه؟ آیا می‌تواند صغیر و صغیره را به دیگری تزویج کند یا نه؟ ما درباره عبارت مرحوم سید در عروه و تفاوت‌هایی که این عبارت با عبارت تحریر دارد، چند نکته را عرض کردیم و تعلیقه‌هایی که نسبت به عبارت عروه نوشته

جلسه ۸۳ – PDF جلسه هشتاد و سوم اصل برائت – ادله برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع -۲. «ما» موصوله – مطلب سوم : بررسی اختصاص حدیث رفع به امور وجودی و شمول آن نسبت به امور عدمی – ادامه کلام محقق نایینی – بررسی کلام محقق نایینی – اشکال اول (محقق عراقی) ۱۴۰۴/۱۱/۱۲              خلاصه جلسه گذشته بحث در این بود که آیا مقصود از «ما» موصوله که به امور تسعه متعلق شده است، امور عدمی و تروک را نیز در برمی‌گیرد یا خیر؟ عرض شد که محقق نائینی استدلال نموده‌اند بر عدم شمول حدیث رفع نسبت به امور عدمیه و تروک. دلیلی نیز بر

جلسه ۲۸ – PDF جلسه بیست و هشتم قلمرو قاعده – جهات مختلف مؤثر در تعیین قلمرو – بررسی تأثیر جهت سوم – انواع ظلم و عدل در ادله – محل وفاق و نزاع – اقوال – قول اول، دوم، سوم، چهارم، پنجم، ششم و هفتم  ۱۴۰۴/۱۱/۱۱ خلاصه جلسه گذشته بحث ما درباره بررسی تأثیر جهت سوم از جهات مؤثر در تعیین قلمرو قاعده نفی ظلم است. جهت سوم مربوط به انواع ظلم است و اینکه کدام یک از این انواع در ادله، مراد و مقصود است. ما در جلسه گذشته اجمالاً دلایل هفت‌گانه‌ای که برای قاعده نفی ظلم اقامه شده را مورد بررسی قرار دادیم. محل وفاق گفتیم در آن دسته از ادله که خداوند را توصیف به عدالت

جلسه ۵۰ – PDF جلسه پنجاهم مسئله ۱۰ – بیان اجمالی مسئله – کلام سید – تفاوت‌های عبارت تحریر و عروه – توضیح قید «المحتاج الی الزواج»  در عبارت عروه – توضیح قید «نص الموصی علیه» در عبارت عروه – تعلیقه‌ها بر عبارت سید  ۱۴۰۴/۱۱/۱۱ مسئله ۱۰ «هل للوصی أی القیم من قبل الأب أو الجد ولایه على الصغیر و الصغیره فی النکاح؟ فیه إشکال لا یترک الاحتیاط». بیان اجمالی مسئله آیا برای وصی، یعنی کسی که از طرف پدر یا جد به عنوان قیم قرار داده شده، ولایتی برای صغیر یا صغیره در امر نکاح ثابت است یا نه؟ در اینکه چنین ولایتی برای صغیر و صغیره در امر نکاح ثابت شود، اشکال است؛ لذا احتیاط ترک نشود. یعنی

جلسه ۸۲ – PDF جلسه هشتاد و دوم  اصل برائت – ادله برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – مرور مباحث مربوط به حدیث رفع تا اینجا و مباحث باقیمانده – ۲. «ما» موصوله –  مطلب سوم : بررسی اختصاص حدیث رفع به امور وجودی و شمول آن نسبت به امور عدمی – کلام محقق نایینی – صورت اول – صورت دوم ۱۴۰۴/۱۱/۱۱                 مرور مباحث مربوط به حدیث رفع تا اینجا و مباحث باقیمانده بحث ما در حدیث رفع، به اینجا رسید که این حدیث دلالت بر برائت دارد و می‎تواند مورد استدلال قائلین به برائت در شبهات حکمیه قرار گیرد. البته بحث از این حدیث هنوز به پایان نرسیده

جلسه ۱۴۶ – PDF جلسه صد و چهل و ششم مراتب روزه – مرتبه اول – مرتبه دوم ۱۴۰۴/۱۱/۰۸   شرح رساله حقوق عرض کردیم حق صوم، طبق بیان امام سجاد (علیه‌السلام) این است که بدانی و معرفت پیدا کنی و شناخت پیدا کنی که حقیقت روزه چیست؟ «وَ أَمَّا حَقُّ الصِّوم فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهُ حِجَابٌ ضَرَبَهُ اللَّهُ عَلَى لِسَانِکَ وَ سَمْعِکَ وَ بَصَرِکَ وَ فَرْجِکَ وَ بَطْنِکَ». گفتیم مهم‌ترین حق هر عبادتی، معرفت به حقیقت آن عبادت است. طبق این بیان، حقیقت روزه عبارت است از حجابی که بر روی اعضا و جوارح انسان می‌افتد. این هم اشاره دارد به آن چیزهایی که می‌تواند مُفْطِر باشد یا مُفَطِّر باشد؛ یعنی روزه را باطل می‌کند. بطن به خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها