دروس

جلسه ۱۴۶ – PDF جلسه صد و چهل و ششم مراتب روزه – مرتبه اول – مرتبه دوم ۱۴۰۴/۱۱/۰۸   شرح رساله حقوق عرض کردیم حق صوم، طبق بیان امام سجاد (علیه‌السلام) این است که بدانی و معرفت پیدا کنی و شناخت پیدا کنی که حقیقت روزه چیست؟ «وَ أَمَّا حَقُّ الصِّوم فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهُ حِجَابٌ ضَرَبَهُ اللَّهُ عَلَى لِسَانِكَ وَ سَمْعِكَ وَ بَصَرِكَ وَ فَرْجِكَ وَ بَطْنِكَ». گفتیم مهم‌ترین حق هر عبادتی، معرفت به حقیقت آن عبادت است. طبق این بیان، حقیقت روزه عبارت است از حجابی که بر روی اعضا و جوارح انسان می‌افتد. این هم اشاره دارد به آن چیزهایی که می‌تواند مُفْطِر باشد یا مُفَطِّر باشد؛ یعنی روزه را باطل می‌کند. بطن به خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها

جلسه ۸۱ – PDF جلسه هشتاد و یکم اصل برائت – ادله برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – ۲. «ما» موصوله – مطلب دوم: بررسی اختصاص و عدم اختصاص«ما» به شبهات موضوعیه – طرق تعمیم نسبت به شبهات موضوعیه و حکمیه –  طریق پنجم – بررسی تفصیلی طرق تعمیم- بررسی طریق اول و دوم و سوم – شرح رساله حقوق – مراتب روزه: مرتبه اول – مرتبه دوم ۱۴۰۴/۱۱/۰۸              خلاصه جلسه گذشته عرض کردیم در مقابل قول به اختصاص حدیث رفع به شبهات موضوعیه، یک نظر این است که حدیث رفع شامل شبهات حکمیه نیز می‌شود. یک نظریه، نظریه‌ اختصاص و نظریه‌ دیگر، نظریه‌ تعمیم

جلسه ۳۲ – PDF جلسه سی و دوم مقدمات – مقدمه هفتم: موضوع مالکیت فکری – اقوال درباره نوع نسبت پدیدآورنده و پدیده – بررسی اقوال (ملکیت عین یا منفعت ) – بررسی اشکالات قول به ملکیت – اشکال اول، دوم، سوم، چهارم و پنجم ۱۴۰۴/۱۱/۰۸                                                                      خلاصه جلسه گذشته عرض کردیم یکی از اقوال در مورد نسبت و رابطه بین پدیدآورنده یک اثر فکری یا معنوی و خود آن اثر، قول به ملکیت است؛ یعنی کسی که یک اثر معنوی یا فکری را می‌آفریند، مالک آن اثر محسوب می‌شود. لکن در

جلسه ۳۱ – PDF جلسه سی و یکم مقدمات – مقدمه هفتم: موضوع مالکیت فکری – اقوال درباره نوع نسبت پدیدآورنده و پدیده – بررسی اقوال (ملکیت عین یا منفعت ) – امکان ملکیت از دو زاویه – اقوال مربوط به ملکیت امور معنوی (فکری) – قول اول – قول دوم   ۱۴۰۴/۱۱/۰۷   خلاصه جلسه گذشته بحث در بررسی اقوال مختلف پیرامون مالکیت معنوی یا فکری بود؛ یعنی آیا آنچه که به عنوان امور معنوی یا فکری شناخته می‌شود، مملوک واقع می‌شود یا صاحب اثر نسبت به آن دارای حق است؟ به عبارت دیگر، نسبت و رابطه بین پدیدآورنده اثر و خود اثر و پدیده، آیا از قبیل ملکیت است یا نسبت ذوحق به حق است؟ اگر ملکیت است،

جلسه ۸۰ – PDF جلسه هشتادم اصل برائت – ادله  برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – ۲. «ما» موصوله –  مطلب دوم: بررسی اختصاص و عدم اختصاص«ما» به شبهات موضوعیه – طرق پنج گانه تعمیم حدیث رفع به شبهات موضوعیه و حکمیه و بررسی اجمالی آنها ۱۴۰۴/۱۱/۰۷                خلاصه جلسه گذشته تاکنون پنج طریق از طرق‎ اثبات اختصاص حدیث رفع به شبهات موضوعیه را بیان و بررسی نمودیم. بر تمامی این طرق اشکال شد و نتیجه آن شد که هیچ یک از این پنج طریق نمی‎تواند اختصاص حدیث رفع به شبهات موضوعیه را اثبات نماید. چند روش دیگر نیز ذکر شده است که لعل کسی

جلسه ۷۹ – PDF جلسه هفتاد و نهم اصل برائت – ادله برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع -۲. «ما» موصوله – مطلب دوم: بررسی اختصاص و عدم اختصاص«ما» به شبهات موضوعیه – طرق پنج گانه- طریق سوم – پاسخ‎های طریق سوم – بررسی پاسخ دوم – طریق چهارم و بررسی آن – طریق پنجم و بررسی آن ۱۴۰۴/۱۱/۰۶               خلاصه جلسه گذشته بحث پیرامون طریق سوم از طرق اثبات اختصاص حدیث رفع به شبهات موضوعیه بود. طریق سوم، چنانکه بیان شد، قیاسی استثنائی است؛ بدین صورت که اگر حدیث رفع یا واژه «رفع» در این حدیث شامل شبهات حکمیه و موضوعیه گردد، لازم می‌آید که اسناد رفع در این حدیث هم

جلسه ۴۹ – PDF جلسه چهل و نهم مسئله ۹ –  ادله استحباب استیذان از برادر – بررسی دلیل اول – ادله استحباب استیذان از برادر بزرگتر در صورت تعدد – دلیل اول و بررسی آن – دلیل دوم و بررسی آن       ۱۴۰۴/۱۱/۰۶ خلاصه جلسه گذشته بحث در ادعای دومی است که در مسئله نهم مطرح شده است؛ ادعای دوم این است که مستحب است زن ثیب و باکره رشیده بنابر برخی مبانی از برادرشان استیذان کنند، در صورتی که پدر یا جد نباشند. گفتیم دلایلی بر این ادعا اقامه شده است؛ دلیل اول، روایاتی است که در ذیل آیه «الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكَاحِ» وارد شده است. این روایات، این گروه را تفسیر کرده و یکی از کسانی

جلسه ۲۷ – PDF جلسه بیست و هفتم قلمرو قاعده – جهات مختلف مؤثر در تعیین قلمرو – مروری بر مباحث گذشته – بررسی تأثیر جهت سوم – انواع ظلم و عدل در ادله – ۱. در آیات – ۲. آیات – ۳. اجماع – ۴. عقل – ۵. فطرت – ۶. سیره عقلا – ۷. وجدان           ۱۴۰۴/۱۱/۰۵   خلاصه جلسه گذشته بحث درباره جهت سوم بود که انواع ظلم و عدل چه تأثیری در قلمرو قاعده دارد؛ یعنی قلمرو قاعده را از این جهت تعیین کنیم. گفتیم آیات دو بخش است؛ بخش اول آیاتی است که بالمطابقة بر نفی ظلم یا اثبات عدل دلالت دارد؛ بخش دوم آیاتی است که بالتضمن یا بالالتزام بر

جلسه ۴۸ – PDF جلسه چهل و هشتم مسئله ۹ – ادله استحباب استیذان از پدر و جد – دلیل دوم: روایات مطلقه – اشکال دوم و پاسخ آن – نتیجه – دلیل سوم – اشکال – دلیل چهارم و بررسی آن – ادله استحباب استیذان از برادر – دلیل اول ۱۴۰۴/۱۱/۰۵   خلاصه جلسه گذشته در مسئله نهم بحث در این بود که زنی که اختیار امر خود را دارد، آیا مستحب است از پدر یا جد استیذان کند یا نه؟ امام(ره) فرمودند استیذان مستحب است؛ سخن در دلیل استحباب استیذان زنی است که مالک امر خود محسوب می‌شود، از پدر یا جد. گفتیم چند دلیل بر این مدعا اقامه شده است. دلیل اول روایات است. روایات خاصه که

جلسه ۷۸ – PDF جلسه هفتاد و هشتم اصل برائت – ادله برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – ۲. «ما» موصوله –  مطلب دوم: بررسی اختصاص و عدم اختصاص«ما» به شبهات موضوعیه – طرق پنج گانه- طریق دوم – طریق سوم – پاسخ‎های طریق سوم – پاسخ اول و بررسی آن – پاسخ دوم ۱۴۰۴/۱۱/۰۵ خلاصه جلسه گذشته بحث، پیرامون طریق سوم از طرق اثبات اختصاص حدیث رفع به شبهات موضوعیه بود. محصّل این طریق آن است که اگر بخواهیم حدیث رفع را شامل شبهات موضوعیه و حکمیه قرار دهیم، لازم می‎آید که در اسناد واحد، هم اسناد حقیقی وجود داشته باشد و هم اسناد مجازی. لکن التالی باطل؛ فالمقدم مثله.

جلسه ۱۴۵ – PDF جلسه صد و چهل و پنجم حق روزه: شناخت حقیقت روزه  ۱۴۰۴/۱۱/۰۱ عرض کردیم امام سجاد (علیه‌السلام) فرمودند که حق روزه این است که بدانی «أنَّهُ حِجَابٌ ضَرَبَهُ اللهُ عَلَى لِسَانِکَ وَ سَمْعِکَ وَ بَصَرِکَ وَ فَرْجِکَ وَ بطنک…». در جلسات گذشته توضیح دادیم که روزه چه اهمیتی دارد و همچنین توضیح دادیم که اصلاً معنای این که یک عبادتی ذو حق بشود چیست. حالا این فرقی نمی‌کند؛ روزه باشد، نماز باشد، حج باشد. هر عبادتی که می‌خواهد دارای حق شود، باید تصویر شود. اصلاً چطور می‌شود یک عبادت دارای حق بشود؟ حق روزه: شناخت حقیقت روزه در مورد روزه نیز مانند موارد قبلی، اولین و مهم‌ترین حق روزه همانند سایر عبادات شناخت حقیقت روزه است.

جلسه ۲۶ – PDF جلسه بیست و ششم قلمرو قاعده – جهات مختلف مؤثر در تعیین قلمرو – مروری بر مباحث گذشته – بررسی تأثیر جهت سوم – انواع ظلم و عدل در ادله – ۱. در آیات                                                                       ۱۴۰۴/۱۱/۰۴ خلاصه جلسه گذشته بحث در بررسی جهت سوم از جهات مؤثر در تعیین قلمرو قاعده نفی ظلم بود؛ جهت سوم با ملاحظه انواع عدل و ظلم بررسی می‌شود. ما گفتیم عدل و ظلم واقعی، عدل و ظلم شرعی، عرفی، ارتکازی عقلائی و عقلی داریم. قهراً برای اینکه

جلسه ۴۷ – PDF جلسه چهل و هفتم مسئله ۹ – ادله استحباب استیذان از پدر و جد – دلیل اول: روایات خاصه – یک اشکال و پاسخ آن – دلیل دوم: روایات مطلقه – یک اشکال و پاسخ   ۱۴۰۴/۱۱/۰۴                                            خلاصه جلسه گذشته در مسئله نهم عرض کردیم موضوع عبارت است از زنی که مالک امر خودش در نکاح محسوب می‌شود؛ سه ادعا یا سه حکم درباره این موضوع مطرح شده است. عرض کردیم قدر مسلّم از موضوع ثیب است و بنابر برخی مبانی شامل باکره رشیده هم می‌شود؛ بر این مبنا که ما باکره رشیده را در امر

جلسه ۷۷ – PDF جلسه هفتاد و هفتم اصل برائت – ادله برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – ۲. «ما» موصوله – مطلب دوم: بررسی اختصاص و عدم اختصاص«ما» به شبهات موضوعیه – طرق پنج گانه- طریق دوم – اشکال برخی بزرگان به پاسخ چهارم– طریق سوم ۱۴۰۴/۱۱/۰۴   خلاصه جلسه گذشته بحث در طرق و ادله‎ای بود که بر اختصاص حدیث رفع به شبهات موضوعیه دلالت می‎کند. طریق دوم که مسئله وحدت سیاق بود مورد بررسی و اشکال قرار گرفت. پاسخ‎هایی به این طریق داده شده و اشکالاتی نسبت به آن مطرح شده است. پاسخ چهارم این است که وحدت سیاق مربوط به اراده استعمالی است نه اراده جدی. «ما»

جلسه ۳۰ – PDF جلسه سی ام مقدمات – مقدمه هفتم: موضوع مالکیت فکری – اقوال درباره نوع نسبت پدیدآورنده و پدیده – بررسی اقوال (ملکیت عین یا منفعت ) – نتیجه بحث در دوام – پاسخ به دو شبهه ۱۴۰۴/۱۱/۰۱         خلاصه جلسه گذشته به مناسبت بحث از نوع رابطه و نسبت بین پدیدآورنده یک اثر معنوی یا فکری با خود آن اثر و پدیده، و قول برخی به ملکیت امور معنوی و فکری، به برخی از اوصاف و عناصر ملکیت پرداختیم. عنصری که محل اختلاف واقع شده، عنصر دوام است. بحث و اختلاف در این بود که آیا ملکیت موقت امکان‌پذیر است یا نه؛ به عبارت دیگر آیا دوام از مقومات ملکیت محسوب می‌شود یا

جلسه ۷۶ – PDF جلسه هفتاد و ششم اصل برائت – ادله  برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع – ۲. «ما» موصوله – مطلب دوم: بررسی اختصاص و عدم اختصاص«ما» به شبهات موضوعیه – طرق پنج گانه- طریق دوم – اشکال محقق خویی به طریق دوم – اشکال برخی بزرگان به طریق دوم – شرح رساله حقوق – حق روزه: شناخت حقیقت روزه – حقیقت روزه: کنترل واردات و صادرات جسمی و ذهنی ۱۴۰۴/۱۱/۰۱                خلاصه جلسه گذشته بحث در طریق دوم از طرق اثبات اختصاص حدیث رفع به شبهات موضوعیه بود. طریق دوم همان وحدت سیاق است. همان‌طور که بیان شد، پاسخهایی به این طریق داده شده است. دو پاسخ را

جلسه ۲۹ – PDF جلسه بیست و نهم مقدمات – مقدمه هفتم: موضوع مالکیت فکری – اقوال درباره نوع نسبت پدیدآورنده و پدیده – بررسی اقوال (ملکیت عین یا منفعت ) – ادله دوام ملکیت – دلیل پنجم و ششم و بررسی آنها – نتیجه بحث در دوام ۱۴۰۴/۱۰/۳۰   خلاصه جلسه گذشته بحث در ادله دوام ملکیت بود؛ به مناسبت بررسی اقوال درباره چگونگی نسبت و رابطه بین پدیدآورنده اثر و خود پدیده، گفتیم باید ببینیم آیا ملکیت در مورد امور فکری و معنوی قابل تصویر است یا نه. به همین مناسبت، به مقومات و اوصاف ملکیت پرداختیم؛ یکی از عناصری که محل اختلاف واقع شده که آیا از مقومات ملکیت محسوب می‌شود یا نه، مسئله دوام است. در

جلسه ۷۵ – PDF جلسه هفتاد و پنجم  اصل برائت – ادله برائت – دلیل دوم: روایات – روایت اول: حدیث رفع –بررسی دلالی حدیث رفع -۲. «ما» موصوله – مطلب دوم: بررسی اختصاص و عدم اختصاص«ما» به شبهات موضوعیه – طرق پنج گانه- طریق دوم – اشکالات محقق عراقی – پاسخ امام خمینی به اشکال اول محقق عراقی – اشکال دوم محقق عراقی – پاسخ اول – پاسخ دوم – اشکال محقق حائری به طریق دوم ۱۴۰۴/۱۰/۳۰                خلاصه جلسه گذشته بحث از طرق اثبات اختصاص «ما» موصوله به افعال خارجی و شبهات موضوعیه بود، عرض کردیم که چند طریق برای اثبات این اختصاص ذکر شده است. طریق نخست مورد بررسی قرار گرفت