English
العربیة
کانال ایتا آیت الله سید مجتبی نورمفیدی
آیت الله سید مجتبی نورمفیدی

تفسیر – سال 405 – 404

تفسیر؛ جلسه بیست و نهم؛ آیه 64؛ بیان اجمالی آیه

جلسه 29 – PDF جلسه بیست و نهم آیه 64 – بیان اجمالی آیه – بخش اول: «ثم تولیتم من بعد ذلک» – مطلب اول – مطلب دوم 1404/11/13   آیه 64 «ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ فَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الْخَاسِرِينَ». بیان اجمالی آیه بعد از آنکه اشاره به اخذ میثاق و رفع طور فرمود و آن میثاق را با غلاظ و شداد از بنی‌اسرائیل اخذ کرد و نیز فرمود آنچه که در تورات به شما فرمان داده شده اخذ کنید و به آن عمل کنید و در حفظ و عمل به آن بکوشید، حالا می‌فرماید اما شما بعد از آن اعراض کردید و روی‌گرداندید. بعد از اخذ میثاق و رفع طور و آن همه توصیه‌ها

تفسیر؛ جلسه بیست و هشتم؛ آیه 63؛ بخش‌های مختلف آیه

جلسه 28 – PDF جلسه بیست و هشتم آیه 63 – بخش‌های مختلف آیه – بخش سوم: «و اذکروا ما فیه لعلکم تتقون» – مطلب اول: معنای «ذکر» – مطلب دوم: معنای «لعلکم تتقون»   1404/11/07 بخش سوم: «وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» بخش سوم آیه 63 این است: «وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ». در این بخش دو جمله و دو فقره ذکر شده است؛ یکی «و اذکروا ما فیه» و دیگری «لعلکم تتقون». اینجا چند مطلب باید بررسی شود: مطلب اول: معنای «ذکر» امر به «ذکر» در این فقره به چه معناست؟ «ما فیه» به معنای ما فی الکتاب است؛ «اذکروا ما فیه» یعنی اذکروا ما فی الکتاب. این «اذکروا» به چه معناست؟ دو احتمال در مورد این لفظ وجود

تفسیر؛ جلسه بیست و هفتم؛ آیه 63؛ بخش‌های مختلف آیه

جلسه 27 – PDF جلسه بیست و هفتم آیه 63 – بخش‌های مختلف آیه – بخش دوم: «خذوا ما آتیناکم بقوة» – مطلب اول: معنای «اخذ» – مطلب دوم: معنای «قوة» – مطلب سوم: شمول خطاب به مسلمین 1404/11/06 بخش دوم: «خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ» درباره بخش اول آیه 63 پنج مطلب لازم بیان شد. بخش دوم این است: «خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ». معنای این فقره از آیه معلوم است؛ می‌فرماید: آنچه که ما به شما دادیم و اعطا کردیم را با قوت و قدرت اخذ کنید و بگیرید. قهراً این امر بعد از اخذ میثاق و رفع کوه طور بود؛ یعنی آنگاه که آنها تورات را پذیرفتند و قبول کردند که به میثاق و تعهدی که داده‌اند باید پایبند

تفسیر؛ جلسه بیست و ششم؛ آیه 63؛ بخش‌های مختلف آیه؛ بخش اول

جلسه 26 – PDF جلسه بیست و ششم آیه 63 – بخش‌های مختلف آیه – بخش اول: «و إذ أخذنا میثاقکم و رفعنا فوقکم الطور» – مطلب چهارم: بررسی دو شبهه – شبهه دوم – پاسخ اول، دوم، سوم، چهارم، پنجم و بررسی آنها – حق در پاسخ 1404/11/01                                خلاصه جلسه گذشته بحث در بخش اول آیه 63 سوره بقره بود: «وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ». چهار مطلب پیرامون این بخش از آیه ذکر شد؛ مطلب چهارم بررسی دو شبهه در مورد این آیه بود. شبهه اول که مورد رسیدگی قرار گرفت این بود که چطور ممکن است کوه بین زمین و آسمان بدون

تفسیر؛ جلسه بیست و پنجم؛ آیه 63؛ بخش‌های مختلف آیه؛ بخش اول

جلسه 25 – PDF جلسه بیست و پنجم آیه 63 – بخش‌های مختلف آیه – بخش اول: «و إذ أخذنا میثاقکم و رفعنا فوقکم الطور» – مطلب دوم: معنای طور – مطلب سوم: معنای «واو» – مطلب چهارم: بررسی دو شبهه – شبهه اول و پاسخ آن   1404/10/23 در مورد بخش اول از آیه 63 چند مطلب باید مطرح شود. مطلب اول درباره معنای میثاق بود؛ ما در این مطلب اقوال را ذکر کردیم و قول حق هم بیان شد. ادامه مطلب دوم: معنای طور مطلب دوم درباره معنای طور است و اینکه منظور از طور چیست. گفتیم آنچه از مجموع قرائن و شواهد بدست می‌آید، مخصوصاً به حسب اطراد استعمال این لفظ در قرآن در داستان مربوطه، در همان

تفسیر؛ جلسه بیست و چهارم؛ آیه 63؛ بخش‌های مختلف آیه؛ بخش اول

جلسه 24 – PDF جلسه بیست و چهارم آیه 63 – بخش‌های مختلف آیه – بخش اول: «و إذ أخذنا میثاقکم و رفعنا فوقکم الطور» –  مطلب اول: میثاق – قول اول، دوم و سوم – بررسی قول دوم – بررسی قول سوم – مطلب دوم: طور  1404/10/22 خلاصه جلسه گذشته بحث در بخش‌های مختلف آیه 63 سوره بقره بود. بخش اول این فقره از آیه است: «وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ»؛ در مورد این بخش، چند مطلب باید ذکر شود. مطلب اول درباره معنای میثاق است. گفتیم سه قول در مورد معنای میثاق وجود دارد. قول اول اینکه منظور از میثاق، همان است که خداوند تبارک و تعالی در فطرت یا عقول انسان‌ها قرار داده است؛ یعنی آن

تفسیر؛ جلسه بیست و سوم؛ آیه 63؛ بخش‌های مختلف آیه؛ بخش اول

جلسه 23 – PDF جلسه بیست و سوم آیه 63 – بخش‌های مختلف آیه – بخش اول: «و إذ أخذنا میثاقکم و رفعنا فوقکم الطور» – مطلب اول: میثاق – قول اول، دوم و سوم – بررسی قول اول  1404/10/08   بخش‌های مختلف آیه بحث در آیه 63 سوره بقره بود. تناسب و ارتباط این آیه را با آیات قبل بیان کردیم و یک توضیح اجمالی درباره این آیه ذکر کردیم. در مقام تفسیر آیه، طبق معمول، آیه را به بخش‌های مختلف تقسیم می‌کنیم و نکات و مطالبی که در هر بخش لازم به ذکر است را بیان می‌کنیم. بخش اول: «وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ» بخش اول آیه این است: «وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ»؛ و به

تفسیر؛ جلسه بیست و دوم؛ آیه 63؛ بیان اجمالی آیه؛ ارتباط آیه با آیات قبل 

جلسه 22 – PDF جلسه بیست و دوم آیه 63 – بیان اجمالی آیه – ارتباط آیه با آیات قبل  1404/10/01   آیه 63 «وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ»؛ و به یاد بیاورید زمانی را که ما از شما میثاق و پیمان اخذ کردیم و بالای سر شما کوه طور را برافراشتیم؛ آنچه که ما به شما دادیم را با قدرت اخذ کنید و به یاد بیاورید آنچه که در آن هست (اشاره به الواح و تورات دارد)؛ چه‌بسا شما اهل تقوا و پرهیزکاری شوید. بیان اجمالی آیه در این آیه خداوند اشاره به میثاقی می‌کند که از بنی‌اسرائیل گرفت؛ آن میثاق برای پذیرش تورات بود و برای عمل کردن

تفسیر؛ جلسه بیست و یکم؛ آیه 62؛ تفسیر آیه؛ بخش چهارم

جلسه 21 – PDF جلسه بیست و یکم آیه 62 – تفسیر آیه – بخش چهارم: «و لا خوف علیهم و لا هم یحزنون» – مطلب اول – قول اول – قول دوم – مطلب دوم  1404/09/25 بخش چهارم: «وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ» در آیه 62 یک بخش باقی مانده که ما آن را به عنوان بخش چهارم معرفی کردیم: «وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ». این یک ثمره و نتیجه دیگری است برای کسانی که عناصر چهارگانه سعادت را در خودشان فراهم کنند. ایمان آورندگان به خدا، مؤمنان به معاد، مؤمنان به نبوت و بنی مکرم اسلام و عالمان به عمل صالح، اولاً نزد خداوند اجر و پاداش ابدی دارند و ثانیاً خوف و حزن در آنها

تفسیر؛ جلسه بیستم؛ آیه 62؛ تفسیر آیه؛ بخش سوم: «فلهم اجرهم عند ربهم»

جلسه 20 – PDF جلسه بیستم آیه 62 – تفسیر آیه – بخش سوم: «فلهم اجرهم عند ربهم» – مطلب اول: انتفاء یکی از مؤلفه‌های چهارگانه، ملاک کیفر – مطلب دوم: ابدی بودن پاداش – مطلب سوم: وجود فعلی پاداش 1404/09/24                   بخش سوم: «فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ» بخش سوم آیه 62 این است: «فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ». در آیه 62 دو بخش را توضیح دادیم؛ یکی «إن الذین آمنوا …»، دوم «من آمن بالله …»، سوم «فلهم اجرهم …»؛ البته «و لا خوف علیهم و لا هم یحزنون» را می‌توان به عنوان بخش چهارم این آیه در نظر گرفت. در دو بخش قبلی عرض کردیم سخن از مؤمنان به معنای عام،

تفسیر؛ جلسه نوزدهم؛ آیه 62؛ بخش دوم: «من آمن بالله و الیوم الآخر و عمل صالحا»

جلسه 19 – PDF جلسه نوزدهم آیه 62 – تفسیر آیه – بخش دوم: «من آمن بالله و الیوم الآخر و عمل صالحا» – 3. اعتبار مؤلفه‌ای چهارگانه به نحو مجموعی – یک اشکال و پاسخ آن -4. مراتب مؤلفه‌های چهارگانه  1404/09/18                                                                  خلاصه جلسه گذشته عرض کردیم آیه 62 مشتمل بر چند بخش است؛ بخش دوم این بود: «مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا». ما دو مطلب را درباره این بخش ذکر کردیم؛ یکی مؤلفه‌های چهارگانه سعادت ابدی انسان است و دیگری ملازمه بین این مؤلفه‌های چهارگانه؛

تفسیر؛ جلسه هجدهم؛ آیه 62؛ تفسیر آیه؛ بخش دوم

جلسه 18 – PDF جلسه هجدهم آیه 62 – تفسیر آیه – بخش دوم: «من آمن بالله و الیوم الآخر و عمل صالحا» – مؤلفه‌های چهارگانه سعادت ابدی – ملازمه بین مؤلفه‌های چهارگانه 1404/09/11    بخش دوم: «مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا» بخش دوم آیه 62 این است: «مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا». عرض کردیم در این آیه به سه عنصر برای فلاح و رستگاری و بهره‌مندی از پاداش ابدی اخروی و رفع حزن و اندوه و ترس اشاره کرده است؛ این سه عنصر، یکی ایمان به خداوند و دیگری به ایمان معاد و سوم هم عمل صالح است. توضیحی که در این بخش لازم است داده شود، این است که چرا ایمان به نبوت در

تفسیر؛ جلسه هفدهم؛ آیه 62؛ تفسیر آیه؛ بخش اول

جلسه 17 – PDF جلسه هفدهم آیه 62 – تفسیر آیه – بخش اول: معنای «ان الذین آمنوا» – یک شبهه و پاسخ آن  1404/09/10   خلاصه جلسه گذشته بحث در آیه 62 سوره بقره بود؛ عرض کردیم این آیه مشتمل بر چند بخش و چند مطلب است. بخش اول این بود: «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَى وَالصَّابِئِينَ» بود که هر یک از این عناوین را توضیح دادیم و گفتیم مهم‌ترین مطلبی که در این بخش باید توضیح داده شود، معنای «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا» است. پنج احتمال در مورد معنای «الذین آمنوا» ذکر شد و یک احتمال از میان احتمالات پنج‌گانه برگزیده شد. شبهه در این بخش شبهه‌ای به ذهن می‌رسد که ذکر آن و پاسخ از آن فایده

تفسیر؛ جلسه شانزدهم؛ آیه 62؛ تفسیر آیه؛ مطلب اول

جلسه 16 – PDF جلسه شانزدهم آیه 62 – تفسیر آیه – مطلب اول: معنای «ان الذین آمنوا» – احتمالات پنج‌گانه – احتمال چهارم و پنجم – بررسی احتمالات پنج‌گانه – نظر برگزیده  1404/08/27 خلاصه جلسه گذشته عرض کردیم در مورد «إن الذین آمنوا» چند احتمال وجود دارد؛ سه احتمال را در جلسه گذشته ذکر کردیم. احتمال اول این بود که منظور مسیحیان واقعی هستند که قبل از بعثت پیامبر(ص) از دنیا رفته‌اند؛ احتمال دوم اینکه منظور منافقین هستند؛ احتمال سوم اینکه منظور کسانی هستند که به پیامبر(ص) حقیقتاً ایمان آورده‌اند، منتها در ادامه آیه اشاره به استقرار و استمرار ایمان می‌کند. دو احتمال دیگر در اینجا وجود دارد که این دو احتمال را عرض می‌کنیم و آنها را مورد

تفسیر؛ جلسه پانزدهم؛ آیه 62؛ مفردات آیه؛ 3؛ «صابئین»

جلسه 15 – PDF جلسه پانزدهم آیه 62 – مفردات آیه – 3. «صابئین» – قرائت «صابئین» – معنای «صابئین» – احتمال اول و دوم – تفسیر آیه – مطلب اول: معنای «ان الذین آمنوا» – احتمالات پنج‌گانه – احتمال اول، دوم و سوم  1404/08/26 3. «صابئین» بحث در مفردات آیه 62 بود؛ یکی از واژه‌هایی که در این آیه مورد استفاده قرار گرفته و نیازمند توضیح است، کلمه «صابئین» است. آیه این بود: «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَى وَالصَّابِئِينَ»؛ بقیه کلماتی که در این آیه به کار رفته، واضح است و نیاز به توضیح ندارد. در مورد صابئین، هم از حیث قرائت و هم از حیث معنا اختلاف است. قرائت «صابئین» از نظر قرائت، به چهار گونه قرائت

تفسیر؛ جلسه چهاردهم؛ آیه 62؛ توضیح اجمالی آیه؛ ارتباط آیه با آیات قبل؛ مفردات آیه

جلسه 14 – PDF جلسه چهاردهم آیه 62 – توضیح اجمالی آیه – ارتباط آیه با آیات قبل – مفردات آیه – 1. «الذین هادوا» – منشأ اشتقاق یهود – وجه اول – وجه دوم – وجه سوم – 2. «النصاری» – وجه تسمیه نصاری  1404/08/20   آیه 62 «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَى وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ». توضیح اجمالی آیه طبق معمول، یک توضیح اجمالی از آیه در ابتدا ذکر می‌کنیم. خداوند تبارک و تعالی بعد از آنکه اشاره به کفران نعمت، ناسپاسی‌ها، عنادها و لجاجت‌های بنی‌اسرائیل داشت، در این آیه، وعده هم می‌دهد. این رسم خداوند در قرآن است که بعد یا قبل

تفسیر؛ جلسه سیزدهم؛ آیه 61؛ تفسیر بخش‌های مختلف آیه؛ بخش پنجم

جلسه 13 – PDF جلسه سیزدهم آیه 61 – تفسیر بخش‌های مختلف آیه – بخش پنجم: «ذلک بانهم کانوا یکفرون…» – مطلب ششم – مطلب هفتم  1404/08/19   مطلب ششم تا اینجا درباره آیه 61 پنج مطلب را ذکر کردیم؛ دو مطلب دیگر در مورد بخش اخیر آیه باقی مانده که باید این دو مطلب را ذکر کنیم و ان‌شاءالله از این آیه فارغ شویم و به سراغ آیه 62 برویم. مطلب ششم در مورد استمرار قتل و کشتن انبیا است. آیه این است: «ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ»؛ اینکه «کانوا» بر سر «یکفرون» آمده، دلالت بر استمرار کفر دارد. وقتی «کان» بر سر یک فعل قرار می‌گیرد، دلالت بر استمرار دارد. «یقتلون» هم عطف بر «یکفرون» است؛ لذا «کانوا» بر

تفسیر؛ جلسه دوازدهم؛ آیه 61؛ تفسیر بخش‌ های مختلف آیه؛ بخش پنجم

جلسه 12 – PDF جلسه دوازدهم آیه 61 –  تفسیر بخش‌های مختلف آیه – بخش پنجم: «ذلک بانهم کانوا یکفرون…» – مطلب دوم – وجه اول – وجه دوم – وجه سوم – مطلب سوم – مطلب چهارم – مطلب پنجم   1404/08/06 خلاصه جلسه گذشته درباره بخش پنجم آیه 61 گفتیم چند مطلب باید مورد رسیدگی قرار بگیرد؛ مطلب اول درباره مشار الیه «ذلک» دوم بود. چند احتمال را مطرح کردیم و از میان این احتمالات، یک احتمال را ترجیح دادیم. مطلب دوم از آنجا که قتل انبیا به عنوان کفر تلقی می‌شود، پس این سؤال پیش می‌آید که چرا تکرار شده و بعد از «يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ» فرموده «وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ»؟ بالاخره قتل پیامبر، کفر است؛ آنگاه «یکفرون» که شامل

تفسیر؛ جلسه یازدهم؛ آیه 61؛ تفسیر بخش‌ های مختلف آیه؛ بخش پنجم

جلسه 11 – PDF جلسه یازدهم آیه 61 –  تفسیر بخش‌های مختلف آیه – بخش پنجم: «ذلک بانهم کانوا یکفرون…» – مطلب اول: مشار الیه «ذلک» دوم – احتمالات چهارگانه – نظر برگزیده  1404/08/05                     بخش پنجم: «ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ…» بحث از بخش پنجم آیه 61 شروع شد؛ ما این قسمت را در جلسه گذشته خواندیم: «ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ». بخش پنجم در واقع جنبه تعلیل برای دو عذاب دنیوی و اخروی است که در فقره قبل ذکر شده است: «وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ»؛ عرض کردیم ضرب ذلت و مسکنت و غضب الهی، اجمالاً اشاره

تفسیر؛ جلسه دهم؛ «و ضربت علیهم الذلة و المسکنة»؛ «و باءوا بغضب من الله»

جلسه 10 – PDF جلسه دهم آیه 61 – تفسیر بخش‌های مختلف آیه –  بخش چهارم – 1. «و ضربت علیهم الذلة و المسکنة» – محصل قسمت اول – ترجیح احتمال سوم و مؤیدآن – 2. «و باءوا بغضب من الله» – احتمال اول و دوم و بررسی آنها –  بخش پنجم: «ذلک بانهم کانوا یکفرون…»  1404/07/29 محصل قسمت اول از بخش چهارم در بخش چهارم از آیه 61 عرض کردیم سه احتمال وجود دارد؛ قسمت اول از بخش چهارم که عبارت است از «وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ». این سه احتمال عبارتند از: 1. احتمال اول اینکه مسئله ذلت و خفت و مسکنت و خواری، مربوط به یهودیان همان زمان و این هم مجازات استبدال طعام بود. 2. احتمال دوم اینکه