بررسي نظريه حق الطاعة

آيت الله شهيد سيد محمد باقر صدر (رحمه الله) از جمله انديشمنداني است که از يک نظام فکري اصولي بهره مند بوده و به همين جهت آشنايي با آراء و انظار او شايسته و بلکه لازم به نظر مي رسد.

دانش اصول فقه همواره به مدد تلاش و کوشش اصوليان ژرف انديش، مسيری رو به تعالی را طی نموده و در اين ميان، ابتکارات و نوآوری ها و نظريه  پردازی ها نقشی ممتاز دارند. پر واضح است که نظريه پردازی از ناحيه کسانيکه دارای نظام فکری و برخوردار از انسجام ذهنی می باشند، آثار عميق تری بر جای گذاشته و به نظريه اتقان و استحکام بيشتری می بخشد و دقت آن را افزون می کند.
آيت الله شهيد سيد محمد باقر صدر (رحمه الله) از جمله انديشمندانی است که از يک نظام فکری اصولی بهره مند بوده و به همين جهت آشنايی با آراء و انظار او شايسته و بلکه لازم به نظر می رسد.
نظريه «حق الطاعه» که توسط اين متفکر، عمق و بسط پيدا کرده، دامنه گسترده ای داشته و بر مسائل متعددی در علم اصول اثر گذار است و به همين جهت سزوار بحث و بررسی افزون تر می باشد. آنچه پيش روی داريد، مطالبی است که چند سال قبل، اين جانب در بحث خارج اصول و در مباحث حکم شرعي، به مناسبت بحث از امتثال حکم و لزوم يا عدم لزوم امتثال تکاليف محتمل، برای جمعی از فضلا و طلاب ارائه کرده ام و اکنون به توصيه ی برادر ارجمند و محقق گران مايه آيت الله حاج شيخ محمد جواد فاضل لنکرانی مبنی بر نشر آن، پس از تنظيم در اختيار شما خوانند گرامی قرار می گيرد.
با آن که همت اصلی در اين نوشتار به تبيين و توضيح اين نظريه از ابعاد مختلف و سپس نقد و بررسی آن معطوف بوده، ولی بنای آن بر اختصار و اجمال است. بنابراين بخشی از کاستی های آن از اين جهت ناشی شده و الباقی را شما خواننده گرامي، ان شاء الله با بزرگواری به اين جانب گوشزد خواهيد نمود.
در پايان بر خود لازم می دانم ياد استاد بزرگورام، مرجع راحل عظيم الشأن، حضرت آيت الله العظمی فاضل لنکرانی قدس سره را که با تأسيس مرکز فقهی ائمه اطهار (عليهم السلام) گام مهمی در جهت تقويت اجتهاد و فقاهت برداشت، گرامی داشته و به روح پاک آن فقيه آينده نگر درود می فرستم که اين مرکز را که اکنون هم چون نگينی بر تارک حوزه می درخشد، بنيان نهد. .
هم چنين شايسته است از همکاری حجج اسلام آقايان رستمانی و محمد زاده در آماده سازی اين اثر تشکر نموده و از رياست محترم مرکز فقهی ائمه اطهار (عليهم السلام) و هم چنين حجه الاسلام و المسلمين آقای فاضل کاشاني، مدير محترم مرکز قدردانی نمايم. سيد مجتبی نور مفيدی
قم- خرداد 1393